Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/zaisazwz/public_html/engine/classes/templates.class.php on line 243 Хүмүүс - Zaisantv.mn https://zaisantv.mn/ ru Хүмүүс - Zaisantv.mn DataLife Engine Хэрэв та ипотекийн зээлийн төлбөр төлөх хувиараа өөрчлөх бол харилцагч банкнаасаа зөвлөгөө аваарай https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1427 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1427 ]]> secret0721 Wed, 07 Jan 2026 13:30:51 +0800 “Урьдчилан төлөвлөсөн бодлогын хүч эрүүл мэндийн жил 2027” https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1428 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1428 Монгол Улсын Засгийн газрын  2025 оны арваннэгдүгээр сарын 05-ны өдрийн 154 дүгээр тогтоолоор 2027 оныг “Эрүүл мэндийн жил” болгон зарлахаар  баталлаа. 
Хүний их эмчээр 3650 хоног. Эрүүл мэндийн сайдаар 550 хоног. УИХ-ын гишүүнээр иргэдийнхээ итгэлийг хүлээн сонгогдон 550 хоног ажиллаж байгаагийн хувиар Монгол улсын хөгжил, эдийн засгийн хөшүүрэг, Монгол хүний амьд явах эрхийн баталгаа болох эрүүл мэндийн салбар өөрөө “сэхээний орон дээр” гарсан байгааг нуух боломжгүй юм. Ийм нөхцөлд эрүүл мэндийн салбарын асуудлыг хэсэгчилсэн, богино хугацааны “гал унтраах” арга хэмжээгээр бус, нийгмийн системийн хэмжээнд бүхэлд нь “эрхтэн тогтолцоо”-гоор нь эрүүлжүүлэх бодлогын шийдэл шаардлагатай болсон байна.
Энэ зорилгын хүрээнд УИХ-ын гишүүний хувиар сонгогдсон сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд эрүүл мэндийн салбарыг урт хугацаанд, тогтвортой хөгжүүлэхэд чиглэсэн бодлого, багц хууль эрх зүйн шинэчлэлийг боловсруулахад анхаарч ажиллалаа. Эдгээр бодлогын шийдэл, төлөвлөлтийг бодит ажил болгох, иргэдэд үр өгөөжтэй хэрэгжүүлэх суурь нөхцөлийг бүрдүүлэхийн тулд 1.5 жилийн өмнөөс 2027 оныг “Эрүүл мэндийн жил” болгох санаачилгыг дэвшүүлж, Засгийн газрын түвшинд баталгаажуулж чадсан юм.
Манай улсын хувьд Засгийн газрын тогтворгүй байдал, улс төрийн нөхцөл байдлаас хамааран төрийн бодлого, залгамж халаа тогтворгүй байх эрсдэл бодитоор оршсоор ирсэн нь үнэн. Гэвч шинжлэх ухааны ойлголтоор “засаглалын тогтвортой байдал” гэдэг нь зөвхөн Засгийн газрын бүрэлдэхүүн бус, харин төрийн бодлого, төлөвлөлт, институтийн чиг үүрэг тогтвортой хэрэгжих чадварыг илэрхийлдэг. Төрийн үндсэн үүрэг бол иргэдийн эрх, эрх чөлөөг хамгаалах, Үндсэн хуулиар олгогдсон суурь баталгааг хангах явдал юм.
Мөн сайн төлөвлөлт өөрөө гүйцэтгэлийн дийлэнх хувь ч гэж үздэг. АНУ-ын улс төр судлаач, АНУ-ын бодлогын шинжлэх ухааны суурийг тавьсан Х.Д.Лассвеллын Бодлогын процессын онолд “Урьдчилан төлөвлөх нь бодлогын процессыг системтэй, хэмжигдэхүйц болгоно” хэмээн тодорхойлсон. Харамсалтай нь манай улсын төрийн бодлого төлөвлөлтийн хувьд хэтэрхий төсөвт жилдээ баригдсан, тухайн жилийн төсвөөсөө хамаарч “эхийг нь эцээхгүй, тугалыг тураахгүй” гэсэн зарчмаар хийгдсээр байгаа нь нийгмийн асуудлуудыг ул суурьтайгаар шийдвэрлэх бус “гал унтрааж” байгаа нь нийгмийн бүхий л салбаруудыг үндсэндээ бүрэн уналтын түвшинд хүргэж байгаагаа хаа хаанаа хүлээн зөвшөөрөх цаг болсон. Үүнийг ч хөндлөнгийн хяналтын байгууллагуудын үнэлгээ, тайлан баталдаг. Тухайлбал, Үндэсний аудитын газрын “2026 оны төсвийн тухай хуулийн төсөл”-д хийсэн аудитын тайланд “Монгол Улсыг 2026-2030 онд хөгжүүлэх таван жилийн үндсэн чиглэл” батлагдаагүй тул 2026 оны нэгдсэн төсвийн төслийг боловсруулах шатанд байгаа бодлогын баримт бичгийн төсөлд үндэслэж нийцсэн эсэхийг дүгнэх боломжгүй” хэмээн дурдсан явдал юм.
Энэ мэтчилэн процессын хувьд алдаатай явж ирсэн бодлогын, төлөвлөлтийн алдааг залруулахыг ийн зорьж, эрүүл мэндийн салбараасаа ард иргэдийнхээ итгэлийг хүлээн хууль батлах, бодлого тодорхойлох төлөөллийн байгууллагад сонгогдон ажиллаж байгаагийн хувьд Монгол Улсын дунд хугацааны бодлогын төлөвлөлтөд эрүүл мэндийн салбарын асуудлыг дэвшүүлэн батлуулсан юм. 
 
Эрүүл Монгол хүн та Монгол Улсын баялаг.
Эрүүл мэнд эрхэм баялаг хэмээн монголчууд бид ярьдаг
 
Гэвч бодлогын түвшинд эрүүл мэндийн салбарыг зөвхөн эмнэлэг, барилга байгууламж, тоног төхөөрөмж, хүний нөөцөөр хэмжих хандлага давамгайлсаар ирсэн нь өнөөдөр хангалтгүй болжээ. Орчин үеийн эрүүл мэндийн бодлого нь урьдчилан сэргийлэх тогтолцоо, өвчлөлийн бүтэц, эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний хүртээмж зэрэг олон хүчин зүйлсээр дамжин хүн амын амьдралын чанар, хөдөлмөрийн бүтээмж, эдийн засгийн өсөлт, нийгмийн тогтвортой хөгжилд нөлөөлдөг төрийн бодлогын суурь чиглэл болж байна. Манай улсын эрүүл мэндийн бодлогын үр дүн ямар байна вэ гэдгийг дараах хэдхэн тоогоор илэрхийлэгддэг.
Өвчний Олон улсын ангилал буюу “ICD” -ын дагуу өвчлөлийг үүсэл, дамжих зам, шалтгаанаар нь халдварт өвчин, халдварт бус өвчин гэж ерөнхийлөн хоёр ангилдаг. Мөн Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагаас гаргасан  халдварт бус өвчний дэлхийн хяналт, үнэлгээний хүрээ болон холбогдох баримт бичгүүдэд ХБӨ-г эрүүл мэндийн салбарын үндсэн үзүүлэлтүүдийн нэг болгон авч үзэхийг бүх гишүүн орнууддаа зөвлөдөг. Монгол улсын хувьд 2024 оны байдлаар нийт нас баралтын 83 хувь нь халдварт бус өвчнөөс шалтгаалж байгаа нь эрүүл мэндийн салбарын бодлого доголдолтой, алдаатай явж байгааг харуулж байгаа юм. Тэр дундаа ХБӨ-өөс үүдэлтэй нас баралтын бүтцэд “Ишемик зүрхний өвчин, тархи судасны өвчин, элэгний хорт хавдар” зэрэг өвчлөл хамгийн өндөр хувийг эзэлж, хөдөлмөрийн насны хүн амын амьдралын чанарыг эрчимтэй доройтуулж байна. Эдгээр өвчлөлтүүд нь урьдчилан сэргийлэх, нас баралтын эрсдэлт нөхцөлийг бууруулж болохуйц буюу халдварт бус өвчлөл байгаа нь эрүүл мэндийн салбарын асуудал нь зөвхөн эмчилгээ бус эрт илрүүлэг, урьдчилан сэргийлэлт, иргэний зан үйл, дадал зуршлын менежменттэй шууд холбоотойг илэрхийлнэ. Мөн төрийн бодлого, шийдвэр оновчгүй, урт хугацааны төлөвлөлт алдагдсаныг харуулна.
Манай улсад эрүүл мэндийн салбарын бодлого зөвхөн эмчилгээ төвтэй хэвээр байгаа нь өвчлөл буурах бус, харин тогтворжих нөхцөлийг бүрдүүлж байна гэж дүгнэж байна.                Иймээс “Урьдчилан төлөвлөсөн бодлогын хүч – Эрүүл мэндийн жил 2027” санаачилгын хүрээнд эрүүл мэндийн салбарын бодлогыг эмчилгээ төвтэй загвараас урьдчилан сэргийлэх тогтолцоо руу, төвлөрсөн эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний загвараас хүн амд тэгш хүртээмжтэй систем рүү, богино хугацааны арга хэмжээнээс урт хугацааны цогц бодлогын шийдэл, төлөвлөлт рүү шилжүүлэхээр төлөвлөсөн. Энэхүү шилжилтийн суурь бол салбарын багц хуулийн шинэчлэл, мөн  мэндийн салбарт зарцуулах хөрөнгө оруулалт төсвийг Олон улсын жишиг болох ДНБ-ний 6 хувьд хүргэх шаардлагатай гэж үзэж байна.

Олон улсын туршлагаас харахад эрүүл мэндийн салбарыг зөвхөн эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээний хүрээнд авч үзэхээс татгалзаж иргэдийн амьдралын чанар, нийгмийн хөгжил, улсын эдийн засгийн хөгжлийн суурь гэж үзэж төрийн бодлогын үндсэн чиглэл болгон авч үзсэн улс, орнууд богино хугацаанд хүн амын амьдралын чанар, эдийн засгийн эргэлт, хөдөлмөрийн бүтээмжийг бодитоор сайжруулж чадсан байна.
Тухайлбал, Бүгд Найрамдах Солонгос Улс 2000-аад оны эхнээс Эрүүл мэндийн дэвшилтэт жилүүд хэмээх үндэсний хөтөлбөрийг үе шаттайгаар хэрэгжүүлэн халдварт бус өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, эрт илрүүлэг, анхан шатны тусламжид төвлөрсөн бодлогыг тогтвортой хэрэгжүүлжээ. Энэхүү бодлогынхоо хүрээнд тус улс эрүүл мэндийн салбартаа ДНБ-ийхээ 6 хувиас дээш хөрөнгө оруулалт хийснээр өнөөдөр хүн амынхаа эрүүл мэндийн үзүүлэлт, дундаж насжилтаараа  Азийн бүс нутагтаа тэргүүлэх түвшинд хүрчээ.
Мөн Бүгд Найрамдах Финланд Улс 1970-аад оноос “Бүх бодлогод эрүүл мэнд” стратегийг хэрэгжүүлэн, эрүүл мэндийн асуудлыг зөвхөн салбарын хүрээнд бус боловсрол, хот төлөвлөлт, хөдөлмөр, байгаль орчин зэрэг бүх бодлоготойгоо уялдуулсан цогц бодлогын төлөвлөлтийг бий болгосон байна. Финланд улс өнөөдөр эрүүл мэндийн салбартаа ДНБ-ийхээ 6–7 хувийг тогтмол зарцуулснаар халдварт бус өвчний нас баралтыг эрчимтэй бууруулж чадсан цөөн орны нэг болсон.
Монголчууд бидний хамгийн ойрын сайн мэдэх Япон Улс 2000 онд “Healthy Japan 21” үндэсний хөтөлбөрийг эхлүүлж, иргэдийнхээ амьдралын хэв маяг, хооллолт, хөдөлгөөнийг төрийн бодлогоор дэмжих замаар дэлхийд хамгийн урт насжилттай орны нэг болж чадсан. Японы хувьд ч эрүүл мэндийн салбарын зардал ДНБ-ий 6 орчим хувьд тогтвортой хадгалагдаж ирсэн нь бодлогын тууштай байдлын ач холбогдлыг илтгэдэг.
Ингээд Олон улсын туршлагаас харвал улс орнууд эрүүл мэндийн салбараа төрийн бодлогынхоо үндсэн тулгуур багана, тэргүүлэх чиглэлээ болгож 20–40 жилийн өмнө төлөвлөж чадсанаар өнөөдрийн үр дүнд хүрсэн байна. Гэтэл манай улсын хувьд ижил түвшний бодлогын шилжилтийг багадаа 15–25 жилээр хоцорч хийж байгаа юм. Иймээс “Урьдчилан төлөвлөсөн бодлогын хүч – Эрүүл мэндийн жил 2027” санаачилга нь Монгол Улсын хувьд олон улсын жишгийг гүйцэх анхны бодит оролдлого бөгөөд эрүүл мэндийн салбарт зарцуулах төсвийг ДНБ-ий 6 хувь болон түүнээс дээш шатлалтайгаар нэмэгдүүлэх стратегийн эхлэл байна хэмээн үзэж байна.
 
Урьдчилан төлөвлөсөн бодлогын хүчээр эрүүл, бүтээмжтэй нийгэм рүү
 
Өнөөдрийн Монгол Улсын эрүүл мэндийн салбарын сорилт нь нэг салбарын асуудал бус хүн амын амьдралын чанар, хөдөлмөрийн бүтээмж, улмаар улс орны эдийн засгийн өсөлт, өрсөлдөх чадварт шууд нөлөөлөхүйц төрийн бодлогын нэн тэргүүний, зайлшгүй “сэхээнээс гаргах ёстой” салбар болоод байна. Иймд эрүүл мэндийн салбарын асуудлыг зөвхөн эмнэлэг барих, өвчнийг эмчлэх гэсэн хуучин хандлагаас татгалзаж улс орны хөгжлийн тэргүүлэх чиглэл болгон тодорхойлж, салбар дундын хэмжээнд авч үзэн “иргэний эрүүл мэнд”-ийн асуудлыг цогцоор нь харсан эрх зүйн зохицуулалт, урьдчилан төлөвлөсөн бодлого, түүнийг бодит ажил болгох хөрөнгө оруулалтын төлөвлөлт хийх зэрэг хэмжигдэхүйц зорилго, үр дүнтэй төрийн бодлого руу шилжих зайлшгүй шаардлага тулгарч байна.
Энэхүү дэвшүүлж байгаа “Урьдчилан төлөвлөсөн бодлогын хүч – Эрүүл мэндийн жил 2027” санаачилга нь тунхаглал бус дээрх  шилжилтийг бодитоор хэрэгжүүлэх төлөвлөлт, эдийн засгийн өсөлт бий болгох урт хугацааны төрийн бодлогын шийдэл, эрүүл мэндийн салбарын бодлогын эргэлтийн цэг юм. Орчин үеийн төрийн бодлогын онолд эрүүл мэндийг зардал бус, харин хүний капиталд чиглэсэн стратегийн хөрөнгө оруулалт гэж үздэг хандлага давамгайлж байна. Энэ утгаараа эрүүл иргэнээс бий болох бүтээмжтэй хөдөлмөр, тогтвортой орлогын суурь нь урт хугацаандаа эдийн засгийн өсөлтийн үндсэн хөшүүрэг болно. Мөн “Эрүүл мэндийн жил” нь нэг удаагийн аян бус, хууль эрх зүйн шинэчлэл, санхүүжилт, институтийн зохион байгуулалтыг сайжруулах “цонх” гэж үзэж болох юм.
Үндсэн хуульт парламентын засаглалтай улсын хувьд төрийн бодлогын өөрчлөлт, зохицуулалтын суурь бол хууль байдаг. Эрүүл мэндийн салбарт одоогийн байдлаар 13 чиглэлийн хууль хэрэгжиж байгаа хэдий ч бүрэн зураглалаараа  салбарын асуудлыг зохицуулах чадамж дутмаг байна нь хуулийн үйлчлэлийн хүрээний судалгаагаар харагдаж байгаа.
Манай улсын хувьд өнөөдрийн эрүүл мэндийн салбарын нэн тулгамдсан чиглэл бол эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээний чанар хүртээмж, санхүүжилт түүнийг дагасан эрүүл мэндийн салбарын ажилтан, албан хаагчдын нийгмийн болоод ажлын байрны баталгааг хангасан эрхзүйн орчин дутмаг байгаа юм. Тиймээс “Урьдчилан төлөвлөсөн бодлогын хүч – Эрүүл мэндийн жил 2027”-ын бэлтгэл ажил болгон салбарын нэн даруй тулгамдаж буй асуудлуудын эрхзүйн орчныг сайжруулахаар  Монгол улсын их хурлын даргын 2025 оны 526 дугаар захирамжаар 2027 оныг “Эрүүл мэндийг дэмжих жил” болгон зарласантай холбогдуулан эрүүл мэндийг дэмжих чиглэлээр бодлогын уялдааг ханган эрүүл мэндийн салбарын эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох асуудлыг цогцоор нь судлан санал, дүгнэлт гаргах, холбогдох хуулийн төсөл боловсруулах” чиг үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулагдаж миний бие ажлын хэсгийн ахлагчаар ажиллаж байгаа. Ажлын хэсгийн хувьд дараах хуулийн нэмэлт өөрчлөлт болон анхдагч хуулиудын төслийг боловсруулан, 2025 оны УИХ-ын хаврын чуулганаар өргөн барих, хэлэлцүүлэх, батлуулах зорилго тээн ажиллаж байна.
Дашрамд дурдахад хаврын чуулганаар өргөн барих, хэлэлцүүлэх хуулийн төсөл, нэмэлт өөрчлөлтүүд, эрүүл мэндийн салбарын цогц бодлогын шийдэл, төлөвлөгөөгөө ийнхүү урьдчилан олон нийт, салбарын экспертүүддээ танилцуулахаар хүргэж байгаа зорилго бол та бүгдийн санал, зөвлөмжийг хүлээн авах, хэлэлцүүлэх, хамтран ажиллах билээ. МУ-ын их хурлын даргын 2025 оны 526 дугаар захирамжаар батлагдсан ажлын хэсэг нь УИХ-ын нэр бүхий 14 гишүүний бүрэлдэхүүнтэйгээр ажиллаж байна.
 Үүнд:
1.Эрүүл мэндийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга,
2.Эрүүл мэндийн ажилтны тухай анхдагч хуулийн төсөл,
3.Эрүүл мэндийн даатгалын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга,
4.Эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээний тухай хуулийн нэмэлт шинэчилсэн найруулга,
Эдгээр хуулийн төслүүдийн шинэчилсэн найруулга болон анхдагч хуулиудаар эрүүл мэндийн салбарынхаа дараах тулгамдсан асуудлуудыг бүрэн шийдвэрлэх эрхзүйн орчныг бүрдүүлэхийг зорьж байна.
Нэгдүгээрт, Ард, иргэдэд эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээг чанартай, тэгш хүртээмжтэй хүргэхэд манай одоогийн загварт хөгжүүлэлт шаардлагатай үндсэн асуудал бол эрүүл мэндийн даатгалын  санхүүжилтийн  удирдлага, зохицуулалтын байгуулалтын хэлбэр болох “ ЭМДҮЗ, ЭМЯ, ЭМДЕГ"-ийг тойрсон олон асуудлууд хөндөгдөнө. Тэгвэл эрүүл мэндийн салбарын асуудлаа шийдсэн хүн амынхаа амьдралын чанар, насжилтаар тэргүүлдэг хөгжингүй улсуудын загварыг судлан үзвэл тэдгээр улс орнууд ДНБ-нийхээ 6 хувь, түүнээс дээш хувийг эрүүл мэндийн салбарын санхүүжилт рүүгээ тогтмол зарцуулдаг байгаа юм. Мөн ДЭМБ-ын зөвлөмжид эрүүл мэндийн салбартаа ДНБ-ий тодорхой хувийг тогтмол зарцуулах нь төсвийн дарамт бус, урт хугацааны фискал тогтвортой байдлын баталгаа гэж үздэг. Манай улсын хувьд шууд энэ жишиг рүү шилжих нөөц, боломж хязгаарлагдмал хэдий ч бид зорилт дэвшүүлэн төлөвлөх, эрхзүйн суурь орчноо бэлдэх зайлшгүй цаг үе мөн юм.
Мөн энэ удаагийн эрүүл мэндийн салбарын асуудлыг төрийн бодлогын тэргүүлэх чиглэл болгох, салбар дундын бодлогын түвшинд авч үзэх зорилгын үүднээс иргэдэд үзүүлэх тусламж, үйлчилгээний санхүүжилтийн эх үүсвэрийг төрөлжүүлэх зорилтыг дэвшүүлж байгаа. Манай улсад халдварт бус өвчлөлийн нас баралтын шалтгаант өвчлөлд өндөр хувь эзэлж байгаа өвчлөлийн суурь шалтгаан нь архи, тамхины хэрэглээнээс үүдэлтэй байгаа нь судалгаанаас харагддаг. Онцгой албан татварын тухай хуулийн дагуу импортоор орж ирдэг “архи, тамхины онцгой албан татвар”-ын тодорхой хувийг эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээний санхүүжилт рүү төвлөрүүлдэг байх хуулийн зохицуулалт, “цоо шинэ” ойлголт хэмээн үзэж болохуйц саналыг дэвшүүлж байгаа. Гэхдээ эрүүл мэндэд сөрөг нөлөө үзүүлдэг хэрэглээнээс бий болсон татварыг эрүүл мэндийн салбарт дахин хөрөнгө оруулалт болгох нь олон улсын хувьд ёс зүй, бодлогын хувьд хүлээн зөвшөөрөгдсөн шийдэл байдаг. Энэхүү санал нь бусад салбаруудын хувьд зөрчил, эсэргүүцэлтэй тулгарах магадлал өндөр. Тиймээс олон нийтийн, мэргэжлийн экспертүүдийн санал, дүгнэлт дэмжлэг нэн чухал хэмээн үзэж та бүгдээс дэмжлэг хүсэн үг дайж буй нь энэ.
Эрүүл мэндийн салбарын санхүүжилтийн зохицуулалтын хэлбэр болох “Эрүүл мэндийн даатгалын сан, сангийн зөвлөл”-ийг тойрсон олон асуудлууд хөндөгдөнө. Энэхүү тогтолцоог бүхэлд нь орчин үеийн чөлөөт зах зээлийн зарчмаар засаглалын хувьд “корпорац”-ийн хэлбэр лүү шилжүүлэх нь төрийн дээд, дунд шатны оролцоог бууруулах, хараат бус байдлыг хангах зэрэг засаглалын хувьд эрүүл тогтолцоо руу шилжих юм. Мөн адил энэхүү өөрчлөлт, шинэчлэлт олон ашиг сонирхол, эсэргүүцэлтэй тулгарах талтай. Гэхдээ эрүүл мэндийн даатгалын санг хараат бус, корпорацын засаглалтай институт болгон зохион байгуулсан Герман, Нидерланд, Өмнөд Солонгос зэрэг улс орнуудад төрийн бодлого тогтоох болон сангийн өдөр тутмын үйл ажиллагааг салгаж, ил тод, тогтвортой тогтолцоог бүрдүүлсэн бодит туршлага байна. Энэхүү өөрчлөлт нь төрийн үүргийг сулруулах бус, харин бодлого тодорхойлох болон санхүү удирдах чиг үүргийг салгаж, хариуцлагыг тодорхой болгох зорилготой гэж үзжээ.
Хоёрдугаарт,  Эрүүл мэндийн салбарын эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээний чиглэлийн цөм болсон салбарын эмч, албан хаагчдын нийгмийн баталгаа, ажлын байрны эрсдэл, баталгааг хангасан  эрхзүйн зохицуулалт өнөөдөр манай улсад бараг байхгүй байна. Иймээс миний бие “Эрүүл мэндийн ажилтны тухай” анхдагч хуулийн төслийг боловсруулан УИХ-д өргөн барихад бэлэн болоод байна.
Энэхүү хуулиар үндсэн гурван асуудлыг шийдвэрлэхээр хуулийн төсөлдөө тусган төлөвлөсөн. Үүндээ, Олон улсад бол тогтсон жишиг, эрүүл мэндийн системийн салшгүй хэсэг гэж ойлгодог “Эмнэлгийн эмч, ажилтнуудын хариуцлагын даатгал”-ыг бий болгохоор тусгасан. Энэ даатгалын тогтолцоо байхгүйгээс эрүүл мэндийн салбарын ажилтнуудын хүний нөөцийн хомсдол, итгэл үнэмшил буурах зэрэг олон сөрөг үр дагаврыг бий болгож байдаг нь судалгаагаар батлагддаг. Энэ утгаараа Олон улсад эмч, эмнэлгийн ажилтны хариуцлагын даатгалыг халамж бус, харин эрүүл мэндийн системийг хэвийн ажиллуулах институтийн баталгаа гэж үздэг. Эмч эрсдэлээ ганцаараа үүрдэг тогтолцоо бол орчин үеийн эрүүл мэндийн бодлого биш юм.
Аль ч улс оронд эрүүл мэндийн салбарын ажилтнууд бол хөдөлмөрийн онцгой нөхцөл, хариуцлага байдаг. Тиймээс эмч, эмнэлгийн ажилтнуудын цалин хөлс, нийгмийн баталгаа, ажиллах нөхцөл эрхзүйн орчны хувьд ч, нийгмийн баталгаа, хангамж өндөр байдаг. Манай улсын нөхцөл байдал ямар түвшинд байгааг энд дурдах нь илүүц биз. Тэгвэл “Эрүүл мэндийн ажилтны тухай” анхдагч хуулийн төсөлд эрүүл мэндийн ажилтны ажлын нөхцөл, цалин хөлс, ачаалал, нийгмийн баталгааны асуудлыг цогцоор нь шийдвэрлэх, одоогийн нөхцөлийг сайжруулах эрхзүйн орчныг бүрэн агуулгаар нь бүрдүүлэхээр тусгасан.
Гуравдугаарт, Төр нь Үндсэн хуулиар хүлээсэн үүргийнхээ хүрээнд иргэдэд эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээг бүсчилсэн, тэгш хүртээмжтэй хүргэх бодлогыг тууштай, институтийн түвшинд хэрэгжүүлэх шаардлагатай. Эрүүл мэндийн үйлчилгээний хэт төвлөрөл нь зөвхөн логистикийн асуудал бус, иргэдийн хоорондын бодит тэгш бус байдлыг бий болгож буй системийн доголдол юм. Иймд тусламж, үйлчилгээний чанарыг газарзүйн байршлаар ялгаатай бус болгох нь төрийн нийгмийн суурь үүргийн салшгүй хэсэг гэж үзэх ёстой.
Миний бие эрүүл мэндийн сайдаар ажиллаж байх хугацаандаа эхлүүлсэн бодлогын шинэчлэлийн гол зорилго нь энэхүү төвлөрлийг бууруулж, иргэд оршин суугаа бүс нутагтаа чанарын ялгаагүй эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээ авах институтийн нөхцөлийг бүрдүүлэхэд чиглэж байсан. Энэ нь нэг удаагийн төсөл, арга хэмжээ бус, харин эрүүл мэндийн тогтолцоог бүсчилсэн зохион байгуулалтад шилжүүлэх урт хугацааны бодлогын суурь юм.
Уг бодлого бодитоор хэрэгжих үндсэн нөхцөл нь анхан шатны эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээний институтийг бэхжүүлэх явдал юм. Тухайлбал, сум, хорооны Өрхийн эрүүл мэндийн төвүүдийг зөвхөн үйлчилгээ үзүүлэгч нэгж бус, иргэдийн эрүүл мэндийн анхан шатны хамгаалалтын суурь тогтолцоо болгон хөгжүүлэх, тэнд ажиллаж буй эмч, эмнэлгийн ажилтнуудын цалин хөлс, нийгмийн баталгааг бодитойгоор нэмэгдүүлэх эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх нь бодлогын зайлшгүй хэсэг болно.
Иймээс “Урьдчилан төлөвлөсөн бодлогын хүч – Эрүүл мэндийн жил 2027” нь эрүүл мэндийн салбарт богино хугацааны кампанит ажил хэрэгжүүлэх зорилготой бус, харин институтийн шинэчлэлд тулгуурласан, хүний капиталд суурилсан урт хугацааны хөгжлийн бодлогын суурийг тавих шийдэл юм. Мөн анх удаа эрүүл мэндийг зардал бус, хөдөлмөрийн бүтээмжид суурилсан эдийн засгийн өсөлт, нийгмийн хөгжлийн бодлогын тулгуур багана хэмээн салбар дундын бодлогын түвшинд тодорхойлж буй мөч юм. Энэхүү санаачилгыг урьдчилан олон нийт, салбарын экспертүүдэд танилцуулж буй нь бодлогын шийдвэрийг хаалттай хүрээнд бус, харин нотолгоо, санал, мэргэжлийн хэлэлцүүлэгт тулгуурлан боловсронгуй болгох, улмаар хэрэгжилтийн чанарыг сайжруулахад чиглэж байгаа юм.]]> secret0721 Wed, 07 Jan 2026 13:30:33 +0800 Л.Төмөрбаатар: Хөвсгөл аймаг 2026 онд 76 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө босгож бүтээн байгуулалт өрнүүлнэ https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1426 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1426


Хөвсгөл аймгийн бүтээн байгуулалт, хөгжлийн талаар Засаг дарга Л.Төмөрбаатартай ярилцлаа.
 
-Танай аймаг сүүлийн жилүүдэд бүтээн байгуулалтын санхүүжилтээ өөрсдөө босгож байгаа харагдсан.Энэ жилийн тухайд хэчнээн тэрбум төгрөгийн бүтээн байгуулалтын ажлууд хийхээр зорьж байна вэ?
-Хөвсгөл аймгийн Засаг даргын үйл ажиллагааны  мөрийн хөтөлбөр дөрвөн үндсэн зорилттой. 2025 онд 336 ажил хийхээр төлөвлөсөн. Ер нь аймагт улсын төсөв, гадаадын зээл тусламжаар л барилга байшин барьдаг. Тэгээд УИХ-ын гишүүн нь “Би улсын төсөвт тавиулсан, аймгийн Засаг дарга нь би бас хөөцөлдсөн” гээд,барилга байшин ашиглалтад ороход гурав дөрвүүлээ цагаан бээлий өмсөөд гараад ирдэг.
Манай Хөвсгөл аймгийн хувьд энэ дөрвөн жилд тийм асуудал байхгүй. Энэ хугацаанд бид 208.5 тэрбум төгрөгийг өөрөө босгож бүтээн байгуулалт хийхээр зорьж байна. 2025 онд 52.5 тэрбум төгрөгийн бүтээн байгуулалт, хөрөнгө оруулалтын ажлыг Хөвсгөл аймаг өөрөө босгож хийж чадлаа. 2020-2024 онд Хөвсгөл аймгийн орон нутгийн орлого, өөрийн хөрөнгөөр  босгож хийсэн ажил 45.6 тэрбум төгрөг байсан.Үүнд цар тахлын нөлөө байсан байх.Дөрвөн жилд ийм хэмжээний хөрөнгө босгож ажил гүйцэтгэж байсан бол өнгөрсөн 2025 он буюу нэг жилд бид 45.6 тэрбум төгрөгийн ажил хийгээд байна.Тухайлбал, Мөрөн суманд 10.8 км автозам барьсан нь 2025 оныг “Амьдрах орчноо сайжруулж, өрхийн үйлдвэрлэлийг дэмжих жил” болгон зарласан ажлын хүрээнд хийсэн том ажлын нэг гэж бодож байна.
Мөн 2299 айлын янданг буулгах боломж бололцоо бүрдсэн.Энэ хэмжээгээр агаарын бохирдол буурна. Өнөөдөр Мөрөн суманд 10258 яндантай айл бий. Бид өнгөрсөн онд зохион байгуулалтын ажлуудаа хийсэн. Энэ оноос айл өрхүүдээ дулаанд холбоно. Энэ бол эдийн засгийн хувьд ч өндөр ач холбогдолтой. Тухайлбал 25 сая төгрөгөөр үнэлэгддэг хашаа байшин 50 сая төгрөг болж иргэдийн эдийн засгийн эргэлт сайжрах юм. 8м2 байшинтай айл гурван машин мод 2.2 сая төгрөгөөр худалдан авч түлшинд  хэрэглэдэг байсан бол  дулаанд холбогдсоноор 616 мянган төгрөг зарцуулж байх жишээтэй.
-Хашаандаа тарьж ургуулсан модных нь тоогоор мөнгөн урамшуулал олгох хөтөлбөр хэрэгжүүлсэн.  Энэ хэр бодитой ажил  болсон бэ?  
- Хөвсгөл аймгийн төвийг ногоон Мөрөн болгох тухай олон жил ярьсан. Одоо энэ зорилтын хүрээнд тодорхой талбайд модоо тарина. Үүнийгээ 100 хувь ургуулах  том зорилттой. Мөрөнгийн зүүн талд Улаанбаатар руу явах замын хажуугаар 5.5 км хашаа барьж 5200 ширхэг мод тарьсан. Хаврын ургалт 95.8 хувьтай байна. Өнгөрсөн намар ургаагүйгээ нөхөж суулгаад 100 хувь ургаж байна. Хоёр жилийн дараа мод өөрөө ургаад ирэх үед хашааг нь өөр газарт мод тарихдаа ашиглах юм. Манай аймагт тулгамдсан олон асуудал бий. Ажлын байр олноор бий  болгох томоохон үйлдвэр, үйлчилгээний газар болон уул уурхайн салбар хөгжөөгүй.Тиймээс Хөвсгөл аймаг гурил буудайгаа 100 хувь, төмс, хүнсний ногоогоо  75.8 хувь, нарийн ногоог 33.2 хувиар олон жил хангаж байна.
Тэгэхээр Засаг даргын зүгээс айл болгон хашаандаа мод таръя, 10 модны тав нь жимсний, тав нь агаарын бохирдол, тоос шороог бууруулах мод тарья гэсэн журам баталсан. Мөрөн сумын хэмжээнд 2025 оны хавар 900 гаруй өрх мод тарьсан. Ажил хариуцсан комисс айлын хашаа болгоноор явж баталгаажуулсан. Намар ургаад ирэхээр нь аймаг нэг модыг 50 мянган төгрөгөөр үнэлж иргэдээсээ авна. Мөрөн сумыг нарийн ногоогоор хангах зорилгоор 1000-1200 хүлэмжийг 2026 онд иргэддээ өгөх юм. Жишээлбэл, иргэн Доржтой Мөрөн сумын Засаг даргын тамгын газар гэрээ хийнэ. Сургалтуудаа ч зохион байгуулна. 2025 онд 480 орчим  хүлэмж өгсөн. Ингэснээр иргэдийн сонирхлын бүлгээр байгуулагдсан төрийн бус олон нийтийн байгууллагын хүмүүсийг дэмжиж хамтран ажиллаж байна. Ахмадуудын бүлэг мод тарилтад маш сайн ажилласан.
-Хогийн цэгийн утааг дарах гэсэн ажлыг хэрэгжүүлсэн гэж байсан. Үүнийгээ тодруулна уу?
- “Амьдрах орчноо сайжруулж, өрхийн үйлдвэрлэлийг дэмжих жил”-ийн бас нэг том ажлын нэг нь энэ юм. 1952 оноос хойш Мөрөн сумын Элстийн ард төвлөрсөн хогийн цэгийг УИХ-ын гишүүн Б. Бат-Эрдэнэ сайд байхдаа нэг удаа  хумьж цэвэрлэсэн. Аймгийн төвийн урд зүгээс  салхилахаар Мөрөнгийн төв, 13 дугаар хороо  хүн амьдрах аргагүй битүү утаанд автдаг байсан. Хөвсгөл аймаг өөрийн хөрөнгө болох 890 орчим сая төгрөгийн тендер зарлаж зохих стандартын дагуу хог тээвэрлэх,устгах ажлыг хяналт тавьж ажиллуулсан. Ингэж хогийн цэгээс нэг ч утаа гарахааргүй нам дарж чадлаа. Мөн цэвэрлэх байгууламжаас гардаг бохирын үнэрийн аюулыг холбогдох мэргэжлийн байгууллагатай хамтарч тодорхой хэмжээнд бууруулж чадсан. Эрүүл мэндийн байгууллагын  тохижилт, тоног төхөөрөмжийг сайжруулахад зориулж мөн 2025 онд  1.5 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийлээ. Нэгдсэн эмнэлэг ч гаднаа 128 машины зогсоолтой боллоо.
-Хамгийн их татаастай аймаг 2025 онд орлогоо хэрхэн бүрдүүлсэн нь сонирхол татаж байна. Мөн энэ онд бүтээн байгуулалтын төслүүдийн зарим санхүүжилтээ өөрсдөө босгоно гэж байсан? 
-Хөвсгөл аймаг хамгийн их татаастай аймаг. 2026 онд 40.8 тэрбум төгрөгийн татаас авах байсныг УИХ-аас дөрвөн тэрбум төгрөг хасаж  36.8 тэрбум болж буурсан. 2026 онд бид зарцуулах 100 төгрөг тутмынхаа 50.8 төгрөгийг өөрөө олох юм. Бид чамлахаар чанга атгах ёстой байх. Эдийн засгийн орлого талаас нь харвал  манай аймгийн орлого хэврэг л дээ. Цалин түүнтэй адилтгах орлого 40 гаруй хувийг эзэлдэг. Уул уурхай хөгжсөн аймгуудтай харьцуулахад эдийн засгийн бяр тэнхээний хувьд  харьцангуй муу.
2024 онд орон нутгийн орлогоос 50 тэрбум төгрөгийг давуулж өгсөн. Тэр хөрөнгөөр биднийг туйлж байна гээд байсан. Тийм биш юм аа. Хөвсгөл аймаг 21.2 тэрбум төгрөгийн давсан орлоготой. Үүний 11 тэрбум төгрөг нь самрын орлого. Сайдын журмын дагуу 50 хувь нь Байгаль орчин уур амьсгалын санд орох журамтай.Өмнөх дөрвөн жилд нийт 46.5 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө босгож, бүтээн байгуулалт, хөрөнгө оруулалтын ажлыг хийсэн. Тэгвэл эдгээр орлогоос  2025 онд  52.5 тэрбум төгрөгийн бүтээн байгуулалтын ажлыг аймаг өөрийн хөрөнгөөр хийлээ.
-Улсын төсвөөс хасагдсан зам гүүрний барилгын төсвийг орон нутаг шийдвэрлэсэн гэж байсан?
-Орон нутгаас зургийн санд 2.2 тэрбум төгрөг хуваариллаа. Өмнө нь улсын төсвөөс хасагдаад байсан дархадын гурван сумын Багтахын голын гүүрний зургийн ажлыг  орон нутгаас 250 сая төгрөгөөр хийлгэж улсын төсвөөр  батлууллаа. Мөн Бэлтэсийн голын төмөр бетон гүүрний зургийг орон нутгаас 280 сая төгрөгөөр хийж батлуулсан.  Рашаант сумын Цэнгэлийн голын бетонон гүүрний зураг төслийг ч бас хийлгэлээ. Хөвсгөл аймаг өөрөө орлогоо олж байгаа учраас зам гүүрээр зогсохгүй нэн шаардлагатай бүтээн байгуулалтын томоохон зураг төсвийг ч өөрсдийн санхүүжилтээр хийж байна. Тухайлбал, Зүүн Мөрөн хороололд Азийн хөгжлийн банкны шугамаар 640 хүүхдийн сургууль, 240 хүүхдийн цэцэрлэгийн барилгын зураг төслийг хийсэн.Ингэснээрээ олон улсын зээл тусламж, улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар гүйцэтгэх боломж бүрдэж байгаа юм.
2025 оны зорилтыг бүхэлд нь дүгнэвэл төр хувийн хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд, гадаадын байгууллагатай хамтран ажиллах, хөрөнгө босгох зэргээр бүх салбарт ажил өрнөсөн жил байв. Зах зээлийн нийгэмд шилжсэнээс хойш 35 жилийн хугацаанд Хөвсгөл аймаг өөрөө мөнгөө босгож ийм хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийж байгаагүй юм. Миний хувьд орон нутгийн есөн удаагийн сонгуульд өрсөлдөж найман удаа Аймгийн ИТХ-ын төлөөлөгчөөр сонгогдож, найман удаа Засаг даргын мөрийн хөтөлбөрийг баталсан хүн. Тиймээс ч Хөвсгөл аймгийн ажил төрөл, орлого зарлагын тухайд ерөнхийдөө мэдлэг туршлагатай. 
-2026 онд тулгамдсан ямар ажлуудыг хийхээр зорьж байна. Хамгийн чухал гэснээс нь нэрлэвэл?
-2026 онд Хөвсгөл аймаг дөрвөн зүйл дээр онцгой анхаарна. Спорт, урлаг, гар урлалын   томоохон үйл ажиллагаа, арга хэмжээ зохион байгуулна. Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар 332.5 тэрбум төгрөгөөр бүтээн байгуулалт, хөрөнгө оруулалтын 58 арга хэмжээг хэрэгжүүлнэ. 2026 онд Хөвсгөл аймаг өөрийн хөрөнгөөр 14 м/ваттын  Дулааны станц барих гэж байна. 25 тэрбум төгрөг болж байгаа. Улсын төсвөөр Дулаан цахилгааны станцыг 1968 тэрбум төгрөгөөр өргөтгөж байна. Зүүн Мөрөнгийн 77 га газарт 235 барилга, орон сууцыг барьж байгуулахаар төлөвлөсөн. Хамгийн гол нь дулааны асуудал хүнд. Үүнийг шийдвэрлэхийн тулд  Хөвсгөл аймаг мөн өөрийн хөрөнгөөр зураг төслийг хийлгэж  энэ оны нэгдүгээр сард тендер зарлана. 11 орчим тэрбум төгрөг орон нутгийн төсвөөс хуваарилсан.Дулааны станцыг 2027 оны аравдугаар сарын 1 гэхэд ашиглалтад өгөх ёстой гэсэн зорилго тавьж байна. Энэ бол маш том бүтээн байгуулалтын ажил. Ингэснээр суурьшлын бүс өргөжиж тэлэх,  айлууд дулаанд холбогдох нөхцөл бүрдэж, улмаар агаарын бохирдол буурна.
Мөн 35 болон 10 к/втын дэд станцын өргөтгөлийн ажлыг хийнэ. Түүнчлэн орон нутаг 5.7 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалтыг шийдвэрлэж 4000 айлын янданг буулгах юм. Энэ бол том бүтээн байгуулалт болно. Таван суманд төр хувийн хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд нэгдсэн уурын зуух барина. Нэмээд Мөрөн суманд дөрвөн замын уулзвар байгуулна. Нэг км зам 5.5 сая төгрөг. Гол төв замыг дөрвөн эгнээ болгоно. Өрхийн үйлдвэрлэлийг дэмжих жилийн хүрээнд нэмж 3000 айлд тоног төхөөрөмж, 1000-1200 өрхөд хүлэмж өгнө. Ингэж бүх салбарт орон нутгаас хөрөнгө оруулалт хийж, бүтээн босгохоор ажиллаж байна. Хөвсгөлд аймагт тулгамдсан маш олон асуудал бий.  Жишээлбэл, Мөрөн сумын Засаг дарга дээр 0.07 газар хүссэн 1900 айлын, Түнхэл сумын Засаг дарга дээр 600 өргөдөл байдаг.
Аймгийн Засаг дарга 2500 айлд газрын асуудлыг шийдэж байгаа. Мөрөн сумын Засаг дарга, холбогдох албаны хүмүүст ч үүрэг даалгаврыг өгсөн. Нийгмийн дэд бүтцийн асуудлыг шийдэх ёстой. Сумд 600 саяас 1.5 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийж байна. Сумдын энэхүү хөрөнгө оруулалтыг нэмж тооцвол Хөвсгөл аймаг 2026 онд 76 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө босгож бүтээн байгуулалт өрнүүлнэ. Миний хувьд хэдэн жилийн өмнө ингэж төсөөлөөгүй явсан байна. Энэ дөрвөн жилд Хөвсгөл аймгийн хөгжил тодорхой хэмжээнд шинэ шатанд гарна. Эцэст нь Хөвсгөл аймгийн уугуул, суугуул, бизнес эрхэлдэг төрийн болон төрийн бус байгууллагад ажилладаг бүх хүмүүстээ хандаж хэлэхэд Хөвсгөл аймаг 2025 онд тодорхой асуудлуудыг шийдэж чадлаа. 2026 онд бүгдээрээ хамтраад амьдрах орчноо сайжруулж, өрхийн үйлдвэрлэлийг дэмжих, бусад салбаруудад төр, хувийн хэвшлийн хүрээнд хамтарч ажиллах боломж дүүрэн байгаа  гэдгийг хэлье. Аймгийн Засаг даргын зүгээс иргэн, аж ахуй нэгж, төр хувийн хэвшлийн бүх санал санаачилгыг дэмжин ажиллах болно. Хамтдаа хөгжицгөөе Хөвсгөлчүүд ээ гэж хэлье.
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин]]> secret0721 Tue, 06 Jan 2026 13:39:36 +0800 Автомашины зөрчлийн тоо он гарсаар 13 саяас 4000 болж буурчээ https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1425 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1425


Энэ сарын 1-ний өдрөөс эхлэн замын хөдөлгөөний зөрчлийг хиймэл оюунаар илрүүлэн шийдвэрлэх автомат хяналтын систем ажиллаж эхэлсэн. Түүнээс хойш буюу өнгөрсөн тав хоногийн хугацаанд 4000 зөрчил бүртгэгдсэн байна. Харин өмнө нь 13 сая зөрчил илрүүлж, шалгадаг байсан талаар ЗХУТ ОНӨТҮГ-ын Хөдөлгөөн зохицуулалт, хяналтын хэлтсийн дарга Н.Намуу мэдээлжээ. 
AI хурд хэтрүүлэх, гэрэл дохионы зөрчил, тухайн чиглэлийн тээврийн хэрэгслийн эгнээний зөрчил, эгнээ байр буруу эзэлсэн, автобусны буудал дээр зогссон, зогсох шугам, үргэлжилсэн цагаан шугам давж эргэсэн, урсгал сөрсөн, түр буюу удаан зогсох хориотой хэсэгт тээврийн хэрэгсэл байршуулсан, явган хүний зам дээр, ногоон байгууламж, орц гарц хаасан автомашины хөдөлгөөнд албан ёсоор торгуулийн арга хэмжээ авах юм.]]> secret0721 Tue, 06 Jan 2026 13:39:04 +0800 Мөнгө хожлоо гэх зурваст итгэж 3.3 сая төгрөгөө залилуулжээ https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1424 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1424


Сүүлийн үед олон нийтийн цахим сүлжээ тэр дундаа фейсбүүк чатаар дамжуулан нэр бүхий банкны логотой хаягаар “Та мөнгө хожлоо банкны нууц үгээ оруулж мөнгөө аваарай” гэх хуурамч мэдээлэл тархаж иргэд мөнгөө алдах тохиолдол нэмэгдэж байна. Тодруулбал, энэ дүгээр сарын 03-ны өдөр нэр бүхий иргэн дээрх мэдээллийн дагуу нууц үгээ хийж 3.3 сая төгрөгөө алдаж хохирсон байна. Хэрэв энэ төрлийн мэдээлэл танд ирсэн бол сайтар нягталж, үл мэдэх линк дээр дарж хувийн болон дансны мэдээллээ оруулахгүй байхыг анхааруулж байна. Гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэхэд иргэн таны оролцоо хамгийн чухал.]]> secret0721 Tue, 06 Jan 2026 13:37:13 +0800 НЭГДҮГЭЭР САРЫН ЗУДЫН УРЬДЧИЛСАН ТӨЛӨВ https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1423 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1423


Ус цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэнгээс нэгдүгээр сарын зудын урьдчилсан төлөвийг газрын ажиглалтын болон хиймэл дагуулын мэдээ болох ган, зуншлага, 2025-2026 оны өвөл-хаврын бэлчээрийн даац, бэлчээрийн ургац, агаарын температур, хур тунадасны дундажтай харьцуулсан хазайлт, цасны зузаан болон нэгдүгээр сарын агаарын температур, хур тунадасны урьдчилсан төлөв зэрэг мэдээлэлд үндэслэн боловсрууллаа.
Нэгдүгээр сарын зудын урьдчилсан төлөвөөс харахад мал өвөлжилт нийт нутгийн 3 хувьд нэн их, 17 хувьд их, 38 хувьд дунд, 26 хувьд бага зэрэг хүндрэлтэй, харин 16 хувьд хүндрэлгүй байхаар байна.
Тухайлбал мал өвөлжилтийн байдал Баян-Өлгий, Увс, Ховд, Төв, Сэлэнгэ, Дархан-Уул аймгийн ихэнх, Өвөрхангай, Баянхонгор, Дундговийн зарим нутгаар их хүндрэлтэй байх төлөвтэй байгаа юм. Иймд мал өвөлжилт хүндэрч байгаа болон хүндэрч болзошгүй бүс нутгуудад онцгой анхаарч, цаг уурын байгууллагаас гаргадаг богино, дунд, урт хугацааны цаг агаарын урьдчилсан мэдээ болон тухай бүр шинэчлэн гаргах зудын урьдчилсан төлөвийн мэдээг тогтмол ашиглан хариу арга хэмжээг төлөвлөн ажиллахыг "Ус цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэнгээс" зөвлөлөө.
 ]]> secret0721 Mon, 05 Jan 2026 18:17:54 +0800 Цэргийн урлагийн тайзнаа ёсолсон он жилүүдийн эзэн https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1422 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1422 Төмөрбаатарын БАТСАЙХАН
 
2026 оны босгон дээр олон сайхан эрхэм ажил хөдөлмөрөө үнэлүүлж, төрийн шагнал хүртсэн.  Түүний нэг нь Цэргийн дуу, бүжгийн эрдмийн чуулгын уран сайхны удирдаач, дэд хурандаа Л.Баттөр байв. Тэрээр Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 114 жилийн ойгоор Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн хэмээн эрхэм хүндтэй шагналыг  энгэртээ гялалзуулав.  “Зууны мэдээ” сонин шинэ оны анхны “Амьдралын тойрог” буландаа шинэхэн гавьяат, дэд хурандаа Лхаажавын Баттөрийг урьж, түүний амьдрал, уран бүтээлийн  тухай ярилцлаа.
2025.12.29. Төв талбайд төрийн шагналтнуудаа тосон авч баяр хүргэхээр олон хүн цугларчээ. Тэр дунд  Цэргийн дуу, бүжгийн эрдмийн чуулгын үлээвэр найрал хөгжим эгшиглэх нь содон, сайхан. “Уухай, нөхөд өө” гэсэн уриан дор “Монгол Улсын Төрийн дуулал”-аа хөгжимдөж, Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн болсон уран сайхны удирдаачаа хамт олон нь ёслол төгөлдөр хүлээн авч баяр хүргэв.
Урлагт зүтгэсэн он жилээ үнэлүүлсэн уран бүтээлчийн хувьд энэ бол аргагүй л сайхан мөч билээ.  Мөн Л.Баттөр хэмээх эрхэм өөрийн ажил мэргэжил, урлагийн салбартаа хэдийнээ хүлээн зөвшөөрөгдөж чадсаны баталгаа байв.
Түүнтэй уулзаж, ярилцахдаа хамгийн түрүүнд “Төв талбайд танд зориулагдсанд цэргийн хөгжим эгшиглэлээ.
Тэр мөч хүн бүхэнд сайхан сэтгэгдэл төрүүлж байсан.  Та ёсолж, зогсохдоо юу бодож байсан бэ”  гэхэд “Цэргийн урлагийн  хөгжим, дуу, хүндэтгэл нь бусдаас арай өөр л дөө.  Дүрэмт хувцастайгаа байгаа учраас ёслохоос эхлээд сүр жавхлантай байдаг.  Би Төв талбай дээр гарч ирээд өөрийн эрхгүй огшсон.   Өмнө нь концерт найруулж байхдаа ч тэгж огшиж байгаагүй. Уран сайхны найруулга хийж байгаа хүн алдаа, оноог л харахаас хөгжмийн сайхныг, уур амьсгалыг мэдрэх нь дараагийн асуудал байдаг. Харин тэр өдөр зөвхөн надад зориулагдсан хөгжим эгшиглэж байна гэдэг утгаараа ч үнэхээр сайхан байлаа.  Хүмүүс ч танай хамт олон ямар сайхан юм бэ.  Үнэхээр хүчтэй хамт олон юм. Хөгжим ч нүргэлж байна шүү” гэж байсан нь надад илүү их урам зориг нэмж байлаа” гэв.

-Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх шагнал гардуулахдаа танд юу гэж захисан бэ?
- Ерөнхийлөгч өөрөө Зэвсэгт хүчний ерөнхий командлагч байдаг.  “Бүжигчин хүн, тэр дундаа цэргийн бүжигчин энэ шагналыг хүртэж байгаад баяртай байна. Илүү ихийг хийж бүтээгээрэй” гэсэн гэлээ. Үнэхээр Л.Баттөр хэмээх эрхмийн харцнаас, ярианаас, үйл хөдлөлөөс илүү ихийг хийж бүтээх урам зориг мэдрэгдэж байлаа.   Тэрээр харьцангуй залуудаа урлагийн гавьяат зүтгэлтэн хэмээх шагналыг хүртлээ.  Тэгэхээр яг ид хийж бүтээх насанд нь энэ шагнал “урам зориг”, ташуур өглөө ч гэж итгэж найдаж болохоор юм. 
 

“Урлаг бол хамтын хүч байдаг”


2025 он Цэргийн дуу, бүжгийн эрдмийн чуулгынхны хувьд уран бүтээл арвинтай, чөлөөлөх дайны түүхт 80 жилийн ой тохиосон онцлогтой жил байжээ. Тэд дайнд оролцсон дайчин чуулга гэдгээрээ бусад мэргэжлийн урлагийн байгууллагаас ялгардаг. Дайны жилүүдэд чуулгынхан 50 гаруй хүний бүрэлдэхүүнтэй фронтод очиж, уран бүтээлээ хүргэж байсан түүхтэй.  Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Л.Баттөр одоо энэ л чуулгын уран сайхны удирдаач буюу дэд даргаар ажиллаж байна.   Тэрээр  “Манай чуулгынхан бодлогын хувьд 2025 онд чөлөөлөх дайны 80 жилийн ойд ач холбогдол өгч ажиллаж, уран бүтээлээ хүргэсэн онцлогтой жил байлаа.  Би энэ жил цэргийн бүжгийн найруулгын  чиглэлээр Урлаг судлалын магистрын зэрэг хамгаалсан.  Дэд хурандаа цолоо авлаа.  Мөн Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн хэмээх эрхэм хүндтэй шагнал хүртлээ. Урлаг бол хамтын хүч байдаг. Ялангуяа бүжгийн урлагийг ганц хүн гоцлоод амжилтад хүрэх нь ховор.  Тиймээс өнөөдрийн Л.Баттөрийг олон сайхан хүний хүч хөдөлмөр, хамт олны минь хичээл зүтгэл бүтээсэн юм шүү.  Мэргэжлийн урлагийн байгууллагын уран бүтээлчдийн төлөөлөлд энэ шагналыг олгосонд их баярлаж байна” хэмээв. 
 

“Монголын хүүхдийн ордны тайз намайг бүжгийн урлагт дурлуулсан”


Ийнхүү бидний яриа түүний хүүхэд нас, бүжигчний карьер, уран бүтээлийн тухай үргэлжлэв.  Л.Баттөр нэг сартайдаа эмээ, өвөө дээрээ ирж, эрхэлж өссөн, өвөө эмээгийн хүүхэд. Түүний өвөө Лхаажав Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын харьяат.  Эмээ Бямбаа нь Баянхонгор аймгийн Байдраг  сумын хүн.  Л.Баттөрийн бага нас  Улаанбаатар хот, Дэнжийн мянгад өнгөрчээ.   Нэлээд хөдөлгөөнтэй хүүхэд байсан нь бүжигчин болох эхний алхмыг тавьсан гэхэд болно.  Гуравдугаар ангиасаа “Эмнэлэг гэгээрлийн ордон”-ы бүжгийн дугуйланд явж, Майхүү багшийн шавь болсноор бүжгийн ертөнцтэй танилцжээ.  Л.Баттөр “Би  9, 10 настай байсан. Анх дугуйланд ирэхэд их л сонин санагдаж билээ. “Эмнэлэг гэгээрлийн ордон” нийтийн бүжиг болдог зааланд байдаг. Бүжгийн анхны элемент болох ёсолгооноос эхлээд хөдөлгөөнүүд заалаа.   Өмссөн хувцас маань хүртэл их сонин, өөр ертөнц байсан л даа.  Тэр үед Майхүү багш маань мэргэжлийн түвшинд хичээл ордог байсан нь миний сонирхлыг өрдөж өгсөн юм болов уу гэж боддог.  Тэр дугуйландаа хоёр жил орчим хичээллэсэн. Тэгээд Майхүү багш “Хүүхдээ бүжгээр явуулбал зүгээр шүү” гэж хэлсэн юм шиг байгаа юм. Өвөө маань намайг үргэлжлүүлээд Хөгжим, бүжгийн дунд сургуульд шалгуулсан. Гэвч насны зөрүү гараад яг бүжгийн анги таараагүй.  Жав багш “Уг нь яг л бүжгийн хүүхэд байна. Нэг жил түр Монголын хүүхдийн ордонд очиж хичээллээд ир гэж хэлээд Жаргалсайхан багшид захиа бичээд явуулж байлаа. Ингээд Монголын хүүхдийн ордны бүжгийн дугуйланд урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Жаргалсайхан багшийнхаа удирдлага дор бүжгийн урлагийн бүхий л зүйлийг заалгасан түүхтэй.   Эргээд Хөгжим бүжгийн дунд сургууль руу ч яваагүй. Есдүгээр анги хүртлээ Хүүхдийн ордныхоо тайзан дээр бүжиглэсэн.  Тэр тайз намайг бүжгийн урлагт жинхэнээсээ дурлуулсан.  Бүжгийн урлагаар дамжуулан надад амьдралын бүхий л мөн чанарыг ойлгуулж байсан юм. Хамт олонтой байх, найз нөхөдтэй байхын сайхныг мэдрүүлсэн.  Хүнтэй яаж зөв харьцах юм, яаж хувцаслах вэ гэдгээс эхлээд намайг төлөвшүүлсэн газар юм” гэлээ.  Үүний дараа Л.Баттөр урлагийн гүнзгийрүүлсэн сургалттай 50 дугаар сургууль төгсөж, Соёлын коллежийн бүжгийн ангид суралцсан байна. Үргэлжлүүлэн СУИС-д бүжиг дэглээч мэргэжлээр суралцаж байгаад цэргийн бүжиг рүү “урвасан” гэхэд болно. Тэрээр “Би уг нь СУИС-ийн бүжгийн урлагийн сургуулийн гурав дахь үеийн суралцагч, бидний багш Гансүрэн.  Багш маань Ленинградын урлагийн академийг төгсөж ирээд манай ангийг дааж авсан. Яг ид шижигнэсэн үе нь байлаа. Би багшийгаа Монголын бүжгийн урлагт тухайн цаг үедээ тодорхой шинэчлэлүүдийг хийсэн гэж боддог доо” гэв.
 

Цэргийн урлагийн тайзнаа ёсолсон он жилүүд

 
Л.Баттөр СУИС-ийн бүжиг дэглээчийн нэгдүгээр дамжааны оюутан байхаасаа Цэргийн ансамбейд дагалдан бүжигчнээр ажиллаж эхэлсэн байдаг.  Цэргийн бүжиг түүний сэтгэлийг мэргэжлийн сургуулиа орхих хүртэл нь татсан гэж болохоор. Тэр үеийн “Цэргийн хит парад”-ад цэргийн сэдэвт бүжгээр оролцсон нь энэ чиглэлээр бүжиглэх нь түүний сэтгэлийг илүү татжээ.  Ингэж тэр 1996 онд Цэргийн ансамбейд дагалдан бүжигчин болж, 1998 онд жинхэлснээр түүний цэргийн урлагийн тайзнаа ёсолсон он жилүүд эхэлсэн. 2000 онд ахлагчийн орон тоон дээр улирч, албан ёсоор цэргийн цол  авч, цэргийн хувцас өмсөх болсон залуу бүжигчин ёстой л мөрөөдлөө биелүүлсэн мэт хөөрч байсан гэдэг. 2005 оноос бүжгийн дасгалжуулагч багш болж, цэргийн ансамбейд мэргэжлийн хувьд дээд үеийнхэндээ ч  хүлээн зөвшөөрөгдөхийг хичээсэн он жилүүд байсан гэдэг. СУИС-даа ч эргэн суралцаж бүжигчнээр төгссөн. Тэрээр “Би бараг СУИС-д хамгийн удаан хугацаанд суралцаж төгссөн байх шүү. 1996 онд элсэж ороод 2008 онд төгссөн. Ер нь бүжгийн урлагт практик сургалтууд, уран бүтээлүүд их чухал байсан даа” гэв. Ингээд тэрээр 2009 оноос Ганчимэг багшийнхаа залгамж түүчээ болж, Цэргийн дуу, бүжгийн эрдмийн чуулгын ерөнхий бүжиг дэглээчээр ажиллаж эхэлсэн байна.  Тэрээр “Цэргийн чуулгын уран бүтээлүүд батлан хамгаалах бодлого, нийгмийнхээ хөгжилтэй уялдаа холбоотой явж ирсэн. Ганчимэг багш маань энэ салбарт ажиллахдаа нэлээд шинэчлэлт өөрчлөлтүүдийг хийж чадсан.  Өмнө нь бол социализмын үеийн хэв маягууд давамгайлдаг байлаа.  Бүтээлүүд маань хэдий сонгодог болчихсон ч гэлээ урьд өмнөх хэв маягаасаа нэг л салж өгөхгүй байсан. Харин Ганаа багш минь уран сайхны бодлогод зоригтой өөрчлөлтүүдийг хийж, одоо цагийн Зэвсэгт хүчний хэв маягийг уран бүтээлүүдэд шингээж  чадсан.  Би тэр л үеийнх нь бүжигчин юм.  Бүжигчид уран бүтээлчдээс маш өндөр ур чадвар шаарддаг байлаа.  “Цэгцэрсэн жагсаал”, “Залуу нас” гээд л.  Хэд хэдэн бүжиг холино. Цэргийн, ардын, сонгодог гээд янз бүрийн  хэв маягуудыг шингээнэ. “Нэр төр” гээд бүжгэн жүжгийг ч бүтээсэн.  Энэ бол монголын бүжгийн урлагт томоохон өөрчлөлт авчирсан он жилүүд байсан” гэлээ.
- Та сургуулиа орхиод цэргийн бүжгийн тайзнаа ирсэн. Яг юу нь таныг тэгж их татсан юм бэ?
-Бүтээл л гэж хэлнэ. “Цэрэг бүжгийн чуулбар”, “Морьт цэрэг”, “Цэнхэр дурдан алчуур” гээд л үнэхээр гоё бүтээлүүд.  Цэргийн ансамбейн бүжигчид ч тэр үед маш олуулаа болсон байсан.  Хамт олны уур амьсгал, бүтээлч байдал тэр чигтээ намайг татсан л даа.  Тэгээд энд ажиллаж, цэргийн тайзнаа бүжиглэхийг маш их яарч ирж байлаа гэв. Л.Баттөрийг өвөө эмээ нь маш эрх чөлөөтэй нэгэн болгож өсгөжээ. Гуравдугаар ангиас нь бүжгийн урлагаар хичээллүүлж, ус зөөлгөх зэрэг гэрийн ажлаас ч чөлөөлж, урлагийн хүн гоё, сайхан байх ёстой хэмээн эрхлүүлж, хайрлаж  ирээдүйг нь аль хэдийн бүтээж өсгөсөн гэхэд болно. Амьдралдаа ямар нэгэн сонголт хийх болгонд нь “Өөрөө мэд, харин сонголтынхоо эзэн байгаарай, хийж байгаа зүйлдээ үнэн байгаарай, тууштай байгаарай” гэж хэлдэг байжээ. Түүнийг сургуулиа орхиод цэргийн тайз руу явахад нь, Казахстаны урлагийн академийг орхиод ирэхэд нь ч зэмлэж загнаагүй гэдэг.  Тэгэхээр Л.Баттөр бүжгийн урлагт орсон цагаасаа л өөрийнхөөрөө, өөрийн авьяас чадвараар, өөрийн сонголтоор, өөрийн түүхийг найруулан бүтээж ирсэн нэгэн юм. 
 

Гэр бүлийн хос гавьяатууд


Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, дэд хурандаа Л.Баттөр нь эзэмшсэн мэргэжлээрээ ахлагчаас офицер, дагалдан бүжигчнээс уран сайхны удирдаач хүртэл нэгэн сэтгэлээр 20 гаруй жил цэргийн мэргэжлийн урлагт зүтгэжээ. Төрийн ёслол хүндэтгэлийн болон чуулгын төлөвлөгөөт тоглолтууд, уран бүтээлчдийн бие даасан тоглолт зэрэг 150 гаруй уран бүтээлийг найруулжээ. Мөн 70 гаруй бүжгийг дэглэн тайзнаа амилуулж, чуулгын урын сангийн 200 гаруй олуул бүжгийг бүжиглэж, 50 гаруй бүжигт гоцлон бүжиглэсэн авьяаслаг бүжигчин, бүжиг дэглээч, найруулагч юм.  Цэргийн дуу, бүжгийн Эрдмийн чуулгын гайхамшигтай тоглолт бүрийн ард зогсож байдаг, торгон мэдрэмж өндөр түүний хөдөлмөрийг төр үнэлсэн нь бахархалтай. Түүний гэргий ахлах ахлагч А.Бямбатөгс цэргийн чуулгын тайзнаа бүжгийн гайхамшгийг үзүүлж яваа гавьяат жүжигчин бөгөөд ийнхүү гэр бүлээрээ гавьяатууд болсон юм. Тэд Соёлын коллежийн нэг ангийн оюутнууд байжээ. А.Бямбатөгс гавьяатын хувьд “Чингис хаан” рок дуурийн Удганы дүр, “Нэр төр” бүжгэн жүжгийн Удвалын найз, “Хааны удамт Монгол эгшиглэн ардын урлагийн цомнол бүтээлд гоцлол бүжигчнээр оролцон тоглож, “Спартак” бүжгэн жүжиг, “Хүннү” дуурь, “Нарны охид” хүүхдийн дуулалт жүжиг, “Тоонто нютаг” буриад үндэстний дуу бүжгийн цоморлог зэрэг том хэлбэрийн бүтээлүүдэд амжилттай бүжиглэсэн билээ.
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин]]> secret0721 Mon, 05 Jan 2026 10:09:35 +0800 2026 онд таны карьерт ямар өөрчлөлт гарах вэ? https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1421 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1421 З.БАТЦЭЦЭГ
Та зурхайг хэрхэн тооцдогийг мэдэх үү. Зурхай бүрийн хувь тавилантай үйл явдлууд, чиг хандлагууд нь тухайн хүний төрсөн одны ордтой харьцуулахад сансар тэнгэрийн биетийн байрлалаар тодорхойлогддог. Тэд тус бүр нь амьдралын тодорхой талбарт нөлөөлдөг. Сугар нь хайр дурлал, харилцааг, Сар нь сэтгэл хөдлөлийг, нар нь өөрийгөө илэрхийлэх үүрэгтэй. Мөн ажил мэргэжлийн амжилтыг урьдчилан таамаглахдаа Буд, Бархасбадь, Санчир, Ангараг гарагийн байрлалыг харгалзан үздэг.
2026 онд "карьер" гаригууд онцгой байр суурь эзэлнэ, энэ нь мэргэжлийн өсөлт, өөрийгөө ухамсарлах асуудал илүү хурцаар тавигдах болно. Зарим хүмүүсийн хувьд энэ нь гялалзсан карьерын эхлэл, бусад хүмүүсийн хувьд ажлын хямралын үе, хэн нэгний хувьд ажил мэргэжлээ өөрчлөх үе байх болно. Зурхайн хуанли ашиглан бид 2026 оны ажил мэргэжлийн зурхайг орд тус бүрээр нарийвчлан авч үзье.

Хонь

Галт хонины ордныхон шинэ жилийн амралтын дараа гуравдугаар сар хүртэл амарч болно. Яг энэ сараас эхлэн одон орны адал явдал эхэлнэ.
Хонины ордны эмэгтэйчүүд амбицтай төлөвлөгөөгөө ар араасаа тавьж, өөрийгөө таних асуудалд анхаарлаа хандуулах болно. Хэдийгээр энэ ордны эмэгтэйчүүдийг зоригтой амжилтанд хүрэгчид гэж үздэг ч тэд 2026 онд мэргэжлээ өөрчлөх эсвэл ээж, эхнэр болохын тулд хүчээ сорихыг хүсэх болно.
Хэрэв гарагууд ярьж чаддаг байсан бол тэд таныг гэнэтийн шийдвэр гаргахаас татгалзахыг хүсэх болно. Тиймээ, ажлын даалгавар нь сонирхолгүй мэт санагдаж, ажил мэргэжлийн урам зориг буурах болно, гэхдээ гэнэтийн хөдөлгөөн хийхгүй байх нь дээр.
Эрэгтэйчүүд карьерын гарагуудын нөлөөнд илүү өртөмтгий байдаг тул 2026 онд эсрэг тэсрэг шийдвэр гаргах мөчүүд их тохионо. Тэд нэг бол гэр бүл зохиох уу эсвэл ажилд орохыг хүсэх үү зэрэг шийдвэрүүд гаргахдаа их эргэлзэх болно.
2026 он гэхэд тэдний одоогийн ажлын байрандаа огцом өсөх нь юу л бол. Харин энэ нь "үр тариа" тарих тохиромжтой үе ба “ургац, үр шимээ”дараа хураах болно. Гэхдээ хамгийн сонирхолтой нь Хонины ордныхон бүтээлч сэтгэлгээ, мэргэжлээ өөрчлөх хүсэл төрнө. Тэд дашрамд хэлэхэд мэргэжлийн асар их чадавхитай авьяас чадвараа нээнэ. Ер нь хобби дээрээ хүчээ сорихоос бүү ай, хэрэв хүсвэл та үүнийг карьерын чухал үе болгон хөгжүүлж чадна.
 
Үхэр

Хэрэв 2025 он эмх замбараагүй, бүрхэг мэт санагдсан бол 2026 онд бүх зүйл байрандаа орох болно. Олон асуудал өөрөө шийдэгдэх болно - ямар ч хүчин чармайлт гаргахгүйгээр. Энэ жил Үхрийн ордныхны хувьд “Бүх зүйл дэмий байсангүй!” уриан дор өнгөрнө. 
Үхрийн ордны эмэгтэйчүүд ажил дээрээ ахих магадлал маш өндөр байна. Эмэгтэй ажилчдыг албан тушаал ахиулж, бизнес эрхэлдэг эмэгтэйчүүд гарааны бизнесийг амжилттай сүлжээ болгон хувиргах боломжтой. Гоо сайхантай холбоотой бизнесүүд ялангуяа амжилттай байх болно. Гоо сайхны мэргэжилтнүүд, бьюти мастерууд, дизайнерууд - энэ бол таны ээлж!
Эрэгтэйчүүдийн хувьд ч мөн адил зөв хүмүүс зөв цагт гарч ирж, мөнгө санхүү өснө. 2026 он азтай жил байх болно, гэхдээ зүгээр сууж болохгүй. Энэ үе нь үхрийхэнд бэлэн загас биш, загасны уурга өгөх болно. Гол нь олон боломжуудыг алдаж болохгүй. Зургадугаар сар онцгой анхаарал хандуулах ёстой. Энэ бол хамгийн өргөн утгаараа гадаад харилцаатай холбоотой бүх зүйл амжилтанд хүрэх үе юм: орчуулагч, гадаад хэлний багш, элчин сайд, аялал жуулчлалын блогчид, аялал жуулчлалын агентлагууд ажил мэргэжлийн дэвшил хүлээж байна.
 
Ихэр

Энэ жил ихэрийн хувьд хүчирхэг шинэчлэлтийн үе байх болно. Зурхайд долоон жилийн давтамж байдаг. Энэ нь богино хугацааны цочрол биш, харин ажил, карьер дахь томоохон хэмжээний өөрчлөлтийн үе юм гэсэн үг юм.
Эмэгтэйчүүд мэргэжлийн өсөлтийн саад бэрхшээлээс ангижрах болно. 2026 он ямар ч хязгаарлалт хориг байхгүй бөгөөд ажилтай холбоотой аливаа оролдлого маш бүтэмжтэй байна. Ихрийн ордны эмэгтэйчүүд шинэ, уламжлалт бус санаануудаас урам зориг авах болно. Шинэ үзэл бодол, санаачлагыг удирдлагууд дэмжих болно. Бизнес эрхлэгчдийн хувьд энэ нь бизнест амжилттай туршилт хийх цаг үе юм.
Ихрийн ордны эрчүүд бүтээлч байдлыг харуулах бөгөөд энэ нь карьерын өндөрт хүрэхэд тусална. Гэсэн хэдий ч эмэгтэйчүүдээс ялгаатай нь найз нөхөд, ойр дотны хүмүүсийн нөлөөлөл нэмэгдэх болно. 2026 он гэр бүлийн бизнес гэх мэт хамтарсан бизнес эрхлэхэд таатай байна гэж зурхай харуулж байна. Эрх чөлөө, шинийг санаачлах нь ажил мэргэжлийн амжилтын томьёо болдог тул ердийн ажил хийхээс татгалзаж, бүтээлч байдалд анхаарлаа хандуулахыг одод зөвлөж байна.
 
Мэлхий

Ерөнхийдөө ойрын 12 сар бол ургац хураах үе байх болно. Ойролцоогоор зургаадугаар сар хүртэл та хуучин тулгамдсан асуудлаа шийдвэрлэх боломжтой хэвээр байх бөгөөд зуны эхэн үеээс бүх зүйл амжилттай болно. Таны карьерт бүх зүйл нөлөөлнө. Та хэр шаргуу ажилласан, хамт ажиллагсад болон дээд албан тушаалтнуудтайгаа ямар харилцаа тогтоосноос их зүйл хамаарна.
Мэлхийн ордны эмэгтэйчүүд ажил дээрх бүх өөрчлөлтүүд нь санхүүгийн бие даасан байх хүслээс шалтгаална. Олонх нь эрх чөлөөний төлөө тогтвортой байдлаа золиослоход бэлэн байх болно. Энэ тэмдгийн эмэгтэйчүүд илүү их мөнгө хүсэх бөгөөд энэ нь тэднийг мэргэжлийн түвшинд туршиж үзэхэд түлхэц болно. Хэрэв та нягтлан бодох бүртгэлийн хэлтэст суугаад захиалгаар бялуу хийж үзэх талаар бодож байсан бол 2026 онд эдгээр бодлууд илүү их төрнө. Алийг нь сонгох нь танаас шалтгаална. Гэхдээ хөдөлмөрлөхгүйгээр амжилтанд хүрэхгүй гэдгийг санах хэрэгтэй.
Эрэгтэйчүүдийн хувьд 2026 он бол удаан боловч тогтвортой ахиц дэвшлийн үе юм. Карьер тийм ч хурдан хөгжихгүй ч аливаа амжилт нь ирээдүйд үнэлж баршгүй хөрөнгө оруулалт болно. Дашрамд хэлэхэд, энэ нь мэргэжлийн гараагаа дөнгөж эхэлж буй хүмүүст хамаатай юм. Шинээр ажилд орсон хүмүүс 2026 онд карьерийнхаа суурийг тавих тул их хичээх хэрэгтэй.
 
Арслан

Арслангийн ордныхны хувьд 2026 он бол тэдний төрөлх зурхайн орд юм. Эхний зургаан сар ажил мэргэжлийн хувьд мэдэгдэхүйц өөрчлөлт авчрахгүй ч зургадугаар сард Бархасбадь хамгийн тохиромжтой байрлалд шилжинэ. Энэ бол ялалт, мэргэжлийн амжилт, гайхалтай азын үе байх бөгөөд дараа жил ч үргэлжлэх болно.
Эмэгтэйчүүд гэрэлтэх болно. Тэдний сэтгэл татам байдал, мэргэжлийн эрх мэдэл нэмэгдэнэ. Хэрэв бүх дэлхий тайз бол 2026 онд Арслангийн ордныхон тайзан дээр гарах болно. Бүх нүд тэдэн дээр төвлөрч, үзэгчид үнэнч байна. Удирдлага нь дэмжиж, санаачлагыг сайшааж, туршилт амжилттай болсон нь ахиц дэвшил гаргах төгс жил юм. Энэ жилийн Арслангийн ордонд харилцааны ач холбогдол нэмэгдэж байна. Түншийнхээ ачаар албан тушаал ахих магадлал өндөр байна.
Эрчүүдийн хувьд 2026 онд та зарчмаасаа татгалзаж, шаргуу хөдөлмөрөөр биш, харин харизма, сэтгэл татам байдлаараа карьераа ахиулахыг хичээх болно. Дур булаам төрхөөрөө амжилтанд хүрэх цаг. Хэрэв таны мэргэжлийн амьдрал харилцаа холбооноос хамаардаг бол 2026 он бол тэдгээрийг бий болгоход тохиромжтой цаг юм. Нөлөө бүхий эмэгтэйчүүдийн ивээлд хамрагдах боломжтой.
 
Охин

Охины ордныхны карьерын зурхай нь ахиц дэвшилд саад болохгүй, гэхдээ ажил дээрээ амжилтанд хүрэхийн тулд нэг л зүйл шаардагдана, энэ нь хүчирхэг ар тал. Охины ордныхон сэтгэл санаагаа тэнцвэржүүлж, гэр бүлийн тав тухтай орчныг бүрдүүлж, бие бялдрын эрүүл мэнддээ анхаарах хэрэгтэй. Тэгвэл байдал сайжирна.
Охины ордны эмэгтэйчүүдийн хувьд 2026 онд төлөвлөгөөнүүд нурж, гэрээ хэлцэл бүтэлгүйтэж, тоглоомын дүрэм шууд өөрчлөгдөж болно. Ийм нөхцөлд компаниуд ихэвчлэн боловсон хүчний өөрчлөлтийн үеийг эхэлдэг. Мөн Охины ордныхон урьдчилан таамаглах аргагүй байдалд үнэхээр дургүй байдаг. Энэ хугацаанд та дасан зохицох чадвартай, биеэ даасан, үргэлжлүүлэн ажиллах хэрэгтэй. Илүү сайн, зөөлөн ур чадвараа сайжруулахад анхаарлаа хандуулаарай. Охины ордныхон, найзууд болж, дасан зохицож, харилцаа холбоо тогтоож сур - энэ нь таны 2026 оны карьерын зурхайд маш чухал юм.
Охины ордны эрчүүд эрх мэдлээр цангах болно, үүнд гайхах зүйл алга. Эхэндээ энэ нь зоримог хүсэл эрмэлзэл мэт санагдах боловч хожим нь тоталитаризм болон хувирч магадгүй юм.  Хэт туйлшрах хэрэггүй! Тайван бай, тэгэхгүй бол та дарга нар болон хамт ажиллагсдынхаа итгэлийг алдах эрсдэлтэй. Хэрэв та уураа барьж, бардам зангаа хазаарлаж чадвал албан тушаал ахих ч магадлалтай. Хувийн харилцаа бараг бүтэн жилийн турш санаа зовоосон асуудал байх болно. Та хамт ажиллагсадтайгаа хайр дурлал үүсгэж магадгүй, эсвэл эсрэгээр таны хамтрагч таны мэргэжлийн хөгжилд нөлөөлж болзошгүй. Ажил мэргэжлийн боломжууд гэнэт гарч болзошгүй тул бүү эсэргүүцээрэй.
 
Жинлүүр

Жинлүүрүүдийг хамгийн дипломат, уян хатан тэмдэг гэж нэрлэж болно. нэгдүгээр сараас тавдугаар сар хүртэл карьерын өөрчлөлтүүд гарах тул эдгээр чанарууд нь 2026 оны эхээр маш их хэрэгтэй болно. Сонирхолтой баримт: Жинлүүрүүдийг бас их азтайд тооцдог тул аливаа өөрчлөлт зөвхөн тэдэнд эерэгээр л нөлөөлнө.
Жинлүүрийн ордны эмэгтэйчүүд эхний зургаан сард ажлын амьдралдаа өөрчлөлт гарах болно. Тэд бүтэн цагийн ажлаасаа чөлөөт ажил руу шилжиж, алсын зайнаас эсвэл ердийн цагийн хуваариа өөрчлөх боломжтой. Нэгдүгээр сараас тавдугаар сар хүртэл тэд гэр бүлийн дэмжлэг, тав тухтай орон зай нь бүтээмжид ихээхэн нөлөө үзүүлэх тул гэрийнхээ уур амьсгалыг сайжруулахад анхаарах шаардлагатай болно. Харин зургаадугаар сараас Жинлүүрийн ордныхон бүтээлч санаануудаар дүүрэн байх болно, хамгийн чухал нь таны санаачилга нөлөө бүхий хүмүүст таалагдах болно. аравдугаар сараас эхлэн та барьцаа сулруулж болно.
Нэгдүгээр сард эрэгтэйчүүдэд сонирхол татахуйц ажлын санал, ялангуяа мэдээллийн технологи, санхүүгийн чиглэлээр илүү их санал авах болно. Гэсэн хэдий ч, одод эдгээр саналуудын амжилтын талаар чимээгүй байгаа тул та эрсдэлийг үнэлж, өөрөө шийдвэрээ гаргах ёстой. Аравдугаар сар бага зэрэг хурцадмал байх болно. Нэгдүгээрт, стратеги төлөвлөлт шаардлагатай болно. Та урт хугацааны зорилго тавьж, намрын турш түүндээ хүрэх төлөвлөгөө гаргах хэрэгтэй болно. Хоёрдугаарт, Санчир гаригийн ухралт нь олон үйл явцыг удаашруулах ч, таны ажлын үр дүн нь удахгүй гарах болно.
 
Хилэнц

2026 он Хилэнцүүдийн хувьд сэтгэл хөдөлгөм жил байх болно, гэхдээ эхнээс нь эхэлцгээе. Энэхүү усны тэмдэг нь эрх мэдэл, хүчирхэг энерги, ойлголтоороо алдартай. Зөрчилдөөн, өрсөлдөөнд бус харин зорилгодоо хүрэхэд л чиглүүлэх хэрэгтэй. Энэ зөвлөгөө нь мэдээж бүх шинж тэмдгүүдэд хамаатай боловч 2026 онд Хилэнцүүд маргаан үүсгэхгүй байхыг онцгойлон зөвлөж байна. Энэ хугацаанд аливаа сөргөлдөөн үр дүнгүй болж, албан тушаал ахихад саад тотгор учруулах болно. Өдөөн хатгалгад хариу үйлдэл үзүүлэхгүй, өөрөө асуудалд орооцолдох хэрэггүй. Энэ бол ажил дээрээ амжилтанд хүрэх Хилэнцийн ордны энгийн томъёолол юм.
Бүсгүйчүүд ээ, оны эхэнд таны хувийн онцлог тодрох болно. Бизнес эрхлэгч эмэгтэйчүүдийн хувьд энэ нь хувийн брэндийг хөгжүүлэх гэсэн үг юм. Та компаниа өөрийнхөө нэрээр нэрлэж, блог хөтөлж, курс эхлүүлж болно. Эмэгтэй ажилчдын хувьд энэ бол өөрийгөө батлах цаг болсны шинж юм. Өөрийнхөөрөө байхаас бүү ай. Таны эргэн тойронд байгаа хүмүүс таныг хүлээн зөвшөөрөх болно. Ерөнхийдөө Хилэнцүүд өөрсдийгөө харуулах тусам тэдний карьер илүү хурдан хөгжих болно. Зун гэхэд таны зам мөр зөвхөн цагаан биш, цасан цагаан өнгөтэй болно. Олон нийтэд хүлээн зөвшөөрөгдөх энэ боломжийг ашиглаарай. Гэхдээ 11, 12-р саруудад зөн совин шаардагдана. Дүрэм журамд бага итгэж, юу болж байгаа талаар өөрийн мэдрэмжээ илүү сонсоорой.
Эрчүүдэд оны эхээр боломжууд дүүрэн үе. 1-р сараас 11-р сар бол ажлаа солиход тохиромжтой үе бөгөөд та сонирхолтой саналуудыг хүлээж болно. Энэ нь ажил олгогчоо орхихоор төлөвлөж буй хүмүүсийн хувьд хамгийн тохиромжтой цаг юм. Түүнээс гадна бизнесээ ганцаараа эхлүүлэх нь дээр. Зуны улирал эхэлснээр Хилэнцийн ордны нөлөө, эрх мэдэл дээд цэгтээ хүрнэ; 6, 7-р сард тэд өөрсдийгөө итгэлтэйгээр баталж чадна. Түүгээр ч зогсохгүй энэ хугацаанд карьерын өсөлтийг хурдасгах хүнтэй уулзах магадлал өндөр байна. Оны төгсгөл ажил тохиролцооны хувьд бага зэрэг тогтворгүй байж магадгүй. Жишээлбэл, ашигтай төсөл бүтэлгүйтэх эсвэл түншүүд хамтран ажиллахаас татгалзаж болно. Сэтгэл хөдлөлөө унтрааж, оновчтой сэтгэлгээгээ идэвхжүүлж, нөхцөл байдлаас гарах арга замыг хурдан олох нь чухал юм.
 
Нум

Тэдэнд асар их санаа, эрч хүч бий. Ийм урам зориг нь сахилга батын ач холбогдлоос ангижруулж чадна. Энэ орд нь урам зориг, хэвшлийн хоорондох тэнцвэрийг олох шаардлагатай болно.
Зурхайчдын үзэж байгаагаар хамгийн нууцлаг гариг болох Тэнгэрийн ван эмэгтэйчүүдийг захирна. Энэ нь үнэн Нумын нүднээс нуугдах болно гэсэн үг юм. Дарга нар хэтийн төлөвийн талаар илэн далангүй ярихгүй байж магадгүй бөгөөд хамт ажиллагсад нь хоёрдмол утгатай байж болно. Тиймээс чихээ нээлттэй байлгаж, сонор сэрэмжтэй бай. Нумын ордныхон, хэрэв та дассан сурсан байр сууриа орхих зориг дутсан бол "хөөгдөж" магадгүй бөгөөд энэ нь ажил мэргэжлийн хувьд хүчтэй өсөх түлхэц болно. Зурхай нь гадаадад эсвэл гадаадын иргэдтэй ажиллах хэтийн төлөвийг харуулж байна.
Тэнгэрийн ван нь эрчүүдэд нөлөөлнө, гэхдээ юуны түрүүнд санхүүгийн салбарт. Мөнгө далд эсвэл гэнэтийн эх үүсвэрээс орж ирж болно. нэг, хоёрдугаар сард ордны зурхайд ганцаараа илүү их цаг зарцуулахыг зөвлөж байна. Ирээдүйтэй санаанууд ганцаардмал байдалд орж ирж магадгүй юм. Нумын ордныхон өргөжин тэлэх хүслийг мэдэрч, тэд ямар нэгэн том зүйлийг хүсэх болно. Сэтгэл хөдлөлдөө бүү бууж өг. Давуу болон сул талуудыг жинлээрэй.
 
Матар

Матар нь дэлхийн бусад тэмдгүүдтэй тэсвэр тэвчээр, шаргуу хөдөлмөрөөрөө өрсөлдөж чаддаг бөгөөд энэ нь 2026 онд тэдний мэргэжлийн чадвар хэвээр үлдэх болно. Гэсэн хэдий ч зарим зурхайн үеүд тэднийг тэнцвэргүй болгох болно. Матар хурдан байж, өөрчлөгдөж буй нөхцөл байдалд дасан зохицож сурах хэрэгтэй болно. Тэдний энэ жилийн гол зорилго бол тэвчээр алдрахгүйгээр, амжилтаа сааруулахгүйгээр сорилт бэрхшээлийг тэсвэрлэх явдал юм.
Жилийн эхээр Матар ордны эмэгтэйчүүд найз нөхөд, албан бус мэргэжлийн холбоо барих эсвэл олон нийтийн сүлжээгээр дамжуулан нийгмийн харилцаа холбоогоор дамжуулан ажлын санал хүлээж болно. Нэгдүгээр сараас тавдугаар сар хүртэл бид тэдэнд бизнесийн арга хэмжээ, корпорацийн уулзалтуудыг үл тоомсорлохгүй байхыг зөвлөж байна - аливаа жижиг яриа нь тэдний карьерт шинэ амьдралыг бэлэглэж чадна. Зургаадугаар сараас есдүгээр сар хүртэл санхүүгийн асуудалд анхаарлаа хандуулах цаг болжээ. Энэ бол ашигтай наймаа, их ашиг олох үе юм. 9-р сараас оны эцэс хүртэл бүх зүйл эмх замбараагүй мэт санагдах бөгөөд тэдний ажлын харилцаанд ямар нэг зүйл буруу байгаа мэт бодогдоно. Энэ үед гол зүйл бол бизнесийг хувийн асуудалтай холихоос зайлсхийх явдал юм. Матар, хэрэв та ажил дээрээ харилцаатай эсвэл найз нөхөдтэй болбол болгоомжтой байгаарай. Хувийн харилцаа нь таны карьерын хэтийн төлөвт ноцтой нөлөөлнө.
Эрчүүд ээ, хэрэв та шинэ ажил хайж байгаа бол анхааралдаа аваарай: хамгийн ирээдүйтэй саналууд албан бус орчинд ирэх болно. Түүгээр ч зогсохгүй таны хувьд хамгийн ашигтай ажил нь технологийн салбарт байх магадлалтай. Бүтэн зун, намарын эхэнд хөрөнгө оруулалт болон бусад санхүүгийн гүйлгээ хийхэд таатай үе байх болно-дашрамд хэлэхэд энэ бол ипотекийн зээл, зээл авахад тохиромжтой үе юм. Ажил мэргэжлийн өсөлтийн хувьд зургаадугаар сараас есдүгээр сар хүртэл таны хамгийн сайхан цаг байх болно: таны мэргэжлийн амьдралыг бүрэн өөрчилж чадах санаанууд гарч ирнэ. 10-р сараас 12-р сар хүртэл бүх зүйл удааширч магадгүй юм. Энэ үеийг ажил мэргэжлээр ахих цаг биш харин амьсгаа авч, ур чадвараа дээшлүүлэх цаг гэж бодоорой.
 
Хумх

Хумхын ажил, карьерын зурхай нь ердөө л гайхалтай юм. Сануулахад, энэ тэмдэг нь инноваци, эрх чөлөө, бүтээлч сэтгэлгээг агуулдаг. Мөн 2026 он эдгээр чанаруудыг хэрэгжүүлэх боломжийг олгож байна.
Хумхын эмэгтэйчүүдийн хувьд 2026 он тэднийг хувийн брэндийн хөгжил, шинэчлэлийн зам руу түлхэх болно. Эрх чөлөөнд дуртай энэхүү тэмдэг нь энгийн зүйлийг үл тоомсорлож, уламжлалт бус зүйлийг биширдэг. Зурхайн аз нь тэдний талд байна. Жилийн туршид тэд өвөрмөц зүйлийг бүтээх олон боломжуудтай бөгөөд энэ нь тэднийг алдартай болгох болно.
2026 онд хумхын эрчүүд одоогийн нөхцөл байдлыг эсэргүүцэхээс айх хэрэггүй. Тэдний тэрслүү сэтгэл нь сайн боломжийг авчрах болно. Харилцаа холбоо нь зуны турш карьерт нөлөөлнө. Энэ хугацаанд одод шинэ харилцаа холбоо тогтоохыг зөвлөж байна, эсвэл ажил дээрээ ижил бодолтой хүмүүсээс бүрдсэн багийг бүрдүүлээрэй. Тэд хэдий чинээ тустай холбоотнууд олж авна, төдий чинээ мэргэжлийн өсөх магадлал өндөр болно. Мөн 365 хоног тутам бид тэдэнд энэ жил уламжлалт бус шийдлүүдийг хэрэгжүүлэхэд маш амжилттай жил гэдгийг сануулахыг зөвлөж байна.
 
Загас

Загасны ордныхны хувьд 2026 он бол ирээдүйн ажил мэргэжлийн амжилтын үндэс суурийг тавих илүү цаг хугацаа юм. Тэд юу тарина, түүнийгээ хураана. Тэднийг амжилтын хойноос хөөцөлдөхгүй, харин сурч боловсрох, харилцаа холбоо тогтоох, харилцаагаа цэгцлэх зэрэгт анхаарлаа хандуулахыг од эрхэс зөвлөж байна.
Тэнгэрийн ван гараг эмэгтэйчүүдэд эрс өөрчлөлт авчрах болно. Зарим загасын хувьд энэ нь ажил мэргэжлийн өөрчлөлт, бусад хүмүүсийн хувьд гэнэтийн бизнес аялал болно гэсэн үг юм. Тиймээс нэгдүгээр сараас тавдугаар сар хүртэл урт хугацааны төлөвлөгөө гаргахгүй байх нь дээр. Жилийн дундуур Загасны ордныхон эмх цэгцтэй байх хүслийг төрүүлнэ. Тэд дуусгаагүй ажилаа гүйцээж, хэрэггүй ажилчдаа халж, цагийн менежментээ сайжруулахыг хүсэх болно. Мөн энэ ордны эмэгтэйчүүд гадаадад ажиллах эсвэл суралцах боломжтой болно.
Загасны ордны эрэгтэйчүүдийн хувьд гадаад харилцаатай холбоотой сэдвүүд хамааралтай болно. Жишээлбэл, хуульчдад олон улсын эрх зүйн мэдлэг шаардлагатай байдаг бол түүхий эдийн бизнес эрхлэгчдэд ашигтай импорт хийх боломж бий болно. Хаврын улиралд Загасны ордны эрч хүч бялхах болно-өөрийгөө нээн илрүүлэхэд зарцуулж болохгүй, харин эрч хүчээ нэг зорилгод төвлөрүүлсэн нь дээр. Гуравдугаар сараас дөрөвдүгээр сар хүртэл гэрээсээ авахуулаад өдөр тутмынхаа хуваарь хүртэл бүх зүйл эмх цэгцтэй байх нь чухал. Энэ бол харилцаагаа цэгцлэхэд тохиромжтой үе юм. Жилийн төгсгөл тайван байх бөгөөд энэ үеийг сахилга баттай ажилд зарцуулах нь дээр.
 
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин]]> secret0721 Mon, 05 Jan 2026 10:07:00 +0800 Норвеги улс цахилгаан тээврийн хэрэгслийн борлуулалтаараа тэргүүлж байна https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1420 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1420
үзсэн  Норвеги улс дахь цахилгаан тээврийн хэрэгслийн борлуулалт тус улс дахь автомашины нийт борлуулалтыг бараг тэр чигт нь эзлэх хэмжээнд хүрч байгааг орон нутгийн хэвлэлүүд мэдээлжээ.
Тус улсын цахилгаан тээврийн хэрэгслийн борлуулалт 2024 онд 88.9% байсан бол 2025 оны эцэс гэхэд 95.9% болж өссөн байна.  Өнгөрсөн оны арванхоёрдугаар сард энэ үзүүлэлт бараг 98%-д хүрсэн байна.
Орон нутгийн иргэд дотоод шаталтат хөдөлгүүртэй тээврийн хэрэгслийн цөөн тооны борлуулалт нь цагдаа болон бусад онцгой байдлын албаны ашигладаг тусгай зориулалтын тээврийн хэрэгсэл, мөн цөөн тооны эрлийз загвар болон спорт машинууд байсан гэдгийг тэмдэглэж байна.
Эх сурвалж: zms.mn]]> secret0721 Mon, 05 Jan 2026 10:05:52 +0800 Ноос ноолуурын боловсруулах үйлдвэрүүдэд хог хаягдлын менежментийг амжилттай хэрэгжүүллээ https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1419 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1419 secret0721 Fri, 26 Dec 2025 18:13:46 +0800