Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/zaisazwz/public_html/engine/classes/templates.class.php on line 243 Хот - Zaisantv.mn https://zaisantv.mn/ ru Хот - Zaisantv.mn DataLife Engine Хэрэв та ипотекийн зээлийн төлбөр төлөх хувиараа өөрчлөх бол харилцагч банкнаасаа зөвлөгөө аваарай https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1427 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1427 ]]> secret0721 Wed, 07 Jan 2026 13:30:51 +0800 Л.Төмөрбаатар: Хөвсгөл аймаг 2026 онд 76 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө босгож бүтээн байгуулалт өрнүүлнэ https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1426 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1426


Хөвсгөл аймгийн бүтээн байгуулалт, хөгжлийн талаар Засаг дарга Л.Төмөрбаатартай ярилцлаа.
 
-Танай аймаг сүүлийн жилүүдэд бүтээн байгуулалтын санхүүжилтээ өөрсдөө босгож байгаа харагдсан.Энэ жилийн тухайд хэчнээн тэрбум төгрөгийн бүтээн байгуулалтын ажлууд хийхээр зорьж байна вэ?
-Хөвсгөл аймгийн Засаг даргын үйл ажиллагааны  мөрийн хөтөлбөр дөрвөн үндсэн зорилттой. 2025 онд 336 ажил хийхээр төлөвлөсөн. Ер нь аймагт улсын төсөв, гадаадын зээл тусламжаар л барилга байшин барьдаг. Тэгээд УИХ-ын гишүүн нь “Би улсын төсөвт тавиулсан, аймгийн Засаг дарга нь би бас хөөцөлдсөн” гээд,барилга байшин ашиглалтад ороход гурав дөрвүүлээ цагаан бээлий өмсөөд гараад ирдэг.
Манай Хөвсгөл аймгийн хувьд энэ дөрвөн жилд тийм асуудал байхгүй. Энэ хугацаанд бид 208.5 тэрбум төгрөгийг өөрөө босгож бүтээн байгуулалт хийхээр зорьж байна. 2025 онд 52.5 тэрбум төгрөгийн бүтээн байгуулалт, хөрөнгө оруулалтын ажлыг Хөвсгөл аймаг өөрөө босгож хийж чадлаа. 2020-2024 онд Хөвсгөл аймгийн орон нутгийн орлого, өөрийн хөрөнгөөр  босгож хийсэн ажил 45.6 тэрбум төгрөг байсан.Үүнд цар тахлын нөлөө байсан байх.Дөрвөн жилд ийм хэмжээний хөрөнгө босгож ажил гүйцэтгэж байсан бол өнгөрсөн 2025 он буюу нэг жилд бид 45.6 тэрбум төгрөгийн ажил хийгээд байна.Тухайлбал, Мөрөн суманд 10.8 км автозам барьсан нь 2025 оныг “Амьдрах орчноо сайжруулж, өрхийн үйлдвэрлэлийг дэмжих жил” болгон зарласан ажлын хүрээнд хийсэн том ажлын нэг гэж бодож байна.
Мөн 2299 айлын янданг буулгах боломж бололцоо бүрдсэн.Энэ хэмжээгээр агаарын бохирдол буурна. Өнөөдөр Мөрөн суманд 10258 яндантай айл бий. Бид өнгөрсөн онд зохион байгуулалтын ажлуудаа хийсэн. Энэ оноос айл өрхүүдээ дулаанд холбоно. Энэ бол эдийн засгийн хувьд ч өндөр ач холбогдолтой. Тухайлбал 25 сая төгрөгөөр үнэлэгддэг хашаа байшин 50 сая төгрөг болж иргэдийн эдийн засгийн эргэлт сайжрах юм. 8м2 байшинтай айл гурван машин мод 2.2 сая төгрөгөөр худалдан авч түлшинд  хэрэглэдэг байсан бол  дулаанд холбогдсоноор 616 мянган төгрөг зарцуулж байх жишээтэй.
-Хашаандаа тарьж ургуулсан модных нь тоогоор мөнгөн урамшуулал олгох хөтөлбөр хэрэгжүүлсэн.  Энэ хэр бодитой ажил  болсон бэ?  
- Хөвсгөл аймгийн төвийг ногоон Мөрөн болгох тухай олон жил ярьсан. Одоо энэ зорилтын хүрээнд тодорхой талбайд модоо тарина. Үүнийгээ 100 хувь ургуулах  том зорилттой. Мөрөнгийн зүүн талд Улаанбаатар руу явах замын хажуугаар 5.5 км хашаа барьж 5200 ширхэг мод тарьсан. Хаврын ургалт 95.8 хувьтай байна. Өнгөрсөн намар ургаагүйгээ нөхөж суулгаад 100 хувь ургаж байна. Хоёр жилийн дараа мод өөрөө ургаад ирэх үед хашааг нь өөр газарт мод тарихдаа ашиглах юм. Манай аймагт тулгамдсан олон асуудал бий. Ажлын байр олноор бий  болгох томоохон үйлдвэр, үйлчилгээний газар болон уул уурхайн салбар хөгжөөгүй.Тиймээс Хөвсгөл аймаг гурил буудайгаа 100 хувь, төмс, хүнсний ногоогоо  75.8 хувь, нарийн ногоог 33.2 хувиар олон жил хангаж байна.
Тэгэхээр Засаг даргын зүгээс айл болгон хашаандаа мод таръя, 10 модны тав нь жимсний, тав нь агаарын бохирдол, тоос шороог бууруулах мод тарья гэсэн журам баталсан. Мөрөн сумын хэмжээнд 2025 оны хавар 900 гаруй өрх мод тарьсан. Ажил хариуцсан комисс айлын хашаа болгоноор явж баталгаажуулсан. Намар ургаад ирэхээр нь аймаг нэг модыг 50 мянган төгрөгөөр үнэлж иргэдээсээ авна. Мөрөн сумыг нарийн ногоогоор хангах зорилгоор 1000-1200 хүлэмжийг 2026 онд иргэддээ өгөх юм. Жишээлбэл, иргэн Доржтой Мөрөн сумын Засаг даргын тамгын газар гэрээ хийнэ. Сургалтуудаа ч зохион байгуулна. 2025 онд 480 орчим  хүлэмж өгсөн. Ингэснээр иргэдийн сонирхлын бүлгээр байгуулагдсан төрийн бус олон нийтийн байгууллагын хүмүүсийг дэмжиж хамтран ажиллаж байна. Ахмадуудын бүлэг мод тарилтад маш сайн ажилласан.
-Хогийн цэгийн утааг дарах гэсэн ажлыг хэрэгжүүлсэн гэж байсан. Үүнийгээ тодруулна уу?
- “Амьдрах орчноо сайжруулж, өрхийн үйлдвэрлэлийг дэмжих жил”-ийн бас нэг том ажлын нэг нь энэ юм. 1952 оноос хойш Мөрөн сумын Элстийн ард төвлөрсөн хогийн цэгийг УИХ-ын гишүүн Б. Бат-Эрдэнэ сайд байхдаа нэг удаа  хумьж цэвэрлэсэн. Аймгийн төвийн урд зүгээс  салхилахаар Мөрөнгийн төв, 13 дугаар хороо  хүн амьдрах аргагүй битүү утаанд автдаг байсан. Хөвсгөл аймаг өөрийн хөрөнгө болох 890 орчим сая төгрөгийн тендер зарлаж зохих стандартын дагуу хог тээвэрлэх,устгах ажлыг хяналт тавьж ажиллуулсан. Ингэж хогийн цэгээс нэг ч утаа гарахааргүй нам дарж чадлаа. Мөн цэвэрлэх байгууламжаас гардаг бохирын үнэрийн аюулыг холбогдох мэргэжлийн байгууллагатай хамтарч тодорхой хэмжээнд бууруулж чадсан. Эрүүл мэндийн байгууллагын  тохижилт, тоног төхөөрөмжийг сайжруулахад зориулж мөн 2025 онд  1.5 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийлээ. Нэгдсэн эмнэлэг ч гаднаа 128 машины зогсоолтой боллоо.
-Хамгийн их татаастай аймаг 2025 онд орлогоо хэрхэн бүрдүүлсэн нь сонирхол татаж байна. Мөн энэ онд бүтээн байгуулалтын төслүүдийн зарим санхүүжилтээ өөрсдөө босгоно гэж байсан? 
-Хөвсгөл аймаг хамгийн их татаастай аймаг. 2026 онд 40.8 тэрбум төгрөгийн татаас авах байсныг УИХ-аас дөрвөн тэрбум төгрөг хасаж  36.8 тэрбум болж буурсан. 2026 онд бид зарцуулах 100 төгрөг тутмынхаа 50.8 төгрөгийг өөрөө олох юм. Бид чамлахаар чанга атгах ёстой байх. Эдийн засгийн орлого талаас нь харвал  манай аймгийн орлого хэврэг л дээ. Цалин түүнтэй адилтгах орлого 40 гаруй хувийг эзэлдэг. Уул уурхай хөгжсөн аймгуудтай харьцуулахад эдийн засгийн бяр тэнхээний хувьд  харьцангуй муу.
2024 онд орон нутгийн орлогоос 50 тэрбум төгрөгийг давуулж өгсөн. Тэр хөрөнгөөр биднийг туйлж байна гээд байсан. Тийм биш юм аа. Хөвсгөл аймаг 21.2 тэрбум төгрөгийн давсан орлоготой. Үүний 11 тэрбум төгрөг нь самрын орлого. Сайдын журмын дагуу 50 хувь нь Байгаль орчин уур амьсгалын санд орох журамтай.Өмнөх дөрвөн жилд нийт 46.5 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө босгож, бүтээн байгуулалт, хөрөнгө оруулалтын ажлыг хийсэн. Тэгвэл эдгээр орлогоос  2025 онд  52.5 тэрбум төгрөгийн бүтээн байгуулалтын ажлыг аймаг өөрийн хөрөнгөөр хийлээ.
-Улсын төсвөөс хасагдсан зам гүүрний барилгын төсвийг орон нутаг шийдвэрлэсэн гэж байсан?
-Орон нутгаас зургийн санд 2.2 тэрбум төгрөг хуваариллаа. Өмнө нь улсын төсвөөс хасагдаад байсан дархадын гурван сумын Багтахын голын гүүрний зургийн ажлыг  орон нутгаас 250 сая төгрөгөөр хийлгэж улсын төсвөөр  батлууллаа. Мөн Бэлтэсийн голын төмөр бетон гүүрний зургийг орон нутгаас 280 сая төгрөгөөр хийж батлуулсан.  Рашаант сумын Цэнгэлийн голын бетонон гүүрний зураг төслийг ч бас хийлгэлээ. Хөвсгөл аймаг өөрөө орлогоо олж байгаа учраас зам гүүрээр зогсохгүй нэн шаардлагатай бүтээн байгуулалтын томоохон зураг төсвийг ч өөрсдийн санхүүжилтээр хийж байна. Тухайлбал, Зүүн Мөрөн хороололд Азийн хөгжлийн банкны шугамаар 640 хүүхдийн сургууль, 240 хүүхдийн цэцэрлэгийн барилгын зураг төслийг хийсэн.Ингэснээрээ олон улсын зээл тусламж, улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар гүйцэтгэх боломж бүрдэж байгаа юм.
2025 оны зорилтыг бүхэлд нь дүгнэвэл төр хувийн хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд, гадаадын байгууллагатай хамтран ажиллах, хөрөнгө босгох зэргээр бүх салбарт ажил өрнөсөн жил байв. Зах зээлийн нийгэмд шилжсэнээс хойш 35 жилийн хугацаанд Хөвсгөл аймаг өөрөө мөнгөө босгож ийм хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийж байгаагүй юм. Миний хувьд орон нутгийн есөн удаагийн сонгуульд өрсөлдөж найман удаа Аймгийн ИТХ-ын төлөөлөгчөөр сонгогдож, найман удаа Засаг даргын мөрийн хөтөлбөрийг баталсан хүн. Тиймээс ч Хөвсгөл аймгийн ажил төрөл, орлого зарлагын тухайд ерөнхийдөө мэдлэг туршлагатай. 
-2026 онд тулгамдсан ямар ажлуудыг хийхээр зорьж байна. Хамгийн чухал гэснээс нь нэрлэвэл?
-2026 онд Хөвсгөл аймаг дөрвөн зүйл дээр онцгой анхаарна. Спорт, урлаг, гар урлалын   томоохон үйл ажиллагаа, арга хэмжээ зохион байгуулна. Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар 332.5 тэрбум төгрөгөөр бүтээн байгуулалт, хөрөнгө оруулалтын 58 арга хэмжээг хэрэгжүүлнэ. 2026 онд Хөвсгөл аймаг өөрийн хөрөнгөөр 14 м/ваттын  Дулааны станц барих гэж байна. 25 тэрбум төгрөг болж байгаа. Улсын төсвөөр Дулаан цахилгааны станцыг 1968 тэрбум төгрөгөөр өргөтгөж байна. Зүүн Мөрөнгийн 77 га газарт 235 барилга, орон сууцыг барьж байгуулахаар төлөвлөсөн. Хамгийн гол нь дулааны асуудал хүнд. Үүнийг шийдвэрлэхийн тулд  Хөвсгөл аймаг мөн өөрийн хөрөнгөөр зураг төслийг хийлгэж  энэ оны нэгдүгээр сард тендер зарлана. 11 орчим тэрбум төгрөг орон нутгийн төсвөөс хуваарилсан.Дулааны станцыг 2027 оны аравдугаар сарын 1 гэхэд ашиглалтад өгөх ёстой гэсэн зорилго тавьж байна. Энэ бол маш том бүтээн байгуулалтын ажил. Ингэснээр суурьшлын бүс өргөжиж тэлэх,  айлууд дулаанд холбогдох нөхцөл бүрдэж, улмаар агаарын бохирдол буурна.
Мөн 35 болон 10 к/втын дэд станцын өргөтгөлийн ажлыг хийнэ. Түүнчлэн орон нутаг 5.7 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалтыг шийдвэрлэж 4000 айлын янданг буулгах юм. Энэ бол том бүтээн байгуулалт болно. Таван суманд төр хувийн хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд нэгдсэн уурын зуух барина. Нэмээд Мөрөн суманд дөрвөн замын уулзвар байгуулна. Нэг км зам 5.5 сая төгрөг. Гол төв замыг дөрвөн эгнээ болгоно. Өрхийн үйлдвэрлэлийг дэмжих жилийн хүрээнд нэмж 3000 айлд тоног төхөөрөмж, 1000-1200 өрхөд хүлэмж өгнө. Ингэж бүх салбарт орон нутгаас хөрөнгө оруулалт хийж, бүтээн босгохоор ажиллаж байна. Хөвсгөлд аймагт тулгамдсан маш олон асуудал бий.  Жишээлбэл, Мөрөн сумын Засаг дарга дээр 0.07 газар хүссэн 1900 айлын, Түнхэл сумын Засаг дарга дээр 600 өргөдөл байдаг.
Аймгийн Засаг дарга 2500 айлд газрын асуудлыг шийдэж байгаа. Мөрөн сумын Засаг дарга, холбогдох албаны хүмүүст ч үүрэг даалгаврыг өгсөн. Нийгмийн дэд бүтцийн асуудлыг шийдэх ёстой. Сумд 600 саяас 1.5 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийж байна. Сумдын энэхүү хөрөнгө оруулалтыг нэмж тооцвол Хөвсгөл аймаг 2026 онд 76 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө босгож бүтээн байгуулалт өрнүүлнэ. Миний хувьд хэдэн жилийн өмнө ингэж төсөөлөөгүй явсан байна. Энэ дөрвөн жилд Хөвсгөл аймгийн хөгжил тодорхой хэмжээнд шинэ шатанд гарна. Эцэст нь Хөвсгөл аймгийн уугуул, суугуул, бизнес эрхэлдэг төрийн болон төрийн бус байгууллагад ажилладаг бүх хүмүүстээ хандаж хэлэхэд Хөвсгөл аймаг 2025 онд тодорхой асуудлуудыг шийдэж чадлаа. 2026 онд бүгдээрээ хамтраад амьдрах орчноо сайжруулж, өрхийн үйлдвэрлэлийг дэмжих, бусад салбаруудад төр, хувийн хэвшлийн хүрээнд хамтарч ажиллах боломж дүүрэн байгаа  гэдгийг хэлье. Аймгийн Засаг даргын зүгээс иргэн, аж ахуй нэгж, төр хувийн хэвшлийн бүх санал санаачилгыг дэмжин ажиллах болно. Хамтдаа хөгжицгөөе Хөвсгөлчүүд ээ гэж хэлье.
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин]]>
secret0721 Tue, 06 Jan 2026 13:39:36 +0800
Автомашины зөрчлийн тоо он гарсаар 13 саяас 4000 болж буурчээ https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1425 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1425


Энэ сарын 1-ний өдрөөс эхлэн замын хөдөлгөөний зөрчлийг хиймэл оюунаар илрүүлэн шийдвэрлэх автомат хяналтын систем ажиллаж эхэлсэн. Түүнээс хойш буюу өнгөрсөн тав хоногийн хугацаанд 4000 зөрчил бүртгэгдсэн байна. Харин өмнө нь 13 сая зөрчил илрүүлж, шалгадаг байсан талаар ЗХУТ ОНӨТҮГ-ын Хөдөлгөөн зохицуулалт, хяналтын хэлтсийн дарга Н.Намуу мэдээлжээ. 
AI хурд хэтрүүлэх, гэрэл дохионы зөрчил, тухайн чиглэлийн тээврийн хэрэгслийн эгнээний зөрчил, эгнээ байр буруу эзэлсэн, автобусны буудал дээр зогссон, зогсох шугам, үргэлжилсэн цагаан шугам давж эргэсэн, урсгал сөрсөн, түр буюу удаан зогсох хориотой хэсэгт тээврийн хэрэгсэл байршуулсан, явган хүний зам дээр, ногоон байгууламж, орц гарц хаасан автомашины хөдөлгөөнд албан ёсоор торгуулийн арга хэмжээ авах юм.]]>
secret0721 Tue, 06 Jan 2026 13:39:04 +0800
Мөнгө хожлоо гэх зурваст итгэж 3.3 сая төгрөгөө залилуулжээ https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1424 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1424


Сүүлийн үед олон нийтийн цахим сүлжээ тэр дундаа фейсбүүк чатаар дамжуулан нэр бүхий банкны логотой хаягаар “Та мөнгө хожлоо банкны нууц үгээ оруулж мөнгөө аваарай” гэх хуурамч мэдээлэл тархаж иргэд мөнгөө алдах тохиолдол нэмэгдэж байна. Тодруулбал, энэ дүгээр сарын 03-ны өдөр нэр бүхий иргэн дээрх мэдээллийн дагуу нууц үгээ хийж 3.3 сая төгрөгөө алдаж хохирсон байна. Хэрэв энэ төрлийн мэдээлэл танд ирсэн бол сайтар нягталж, үл мэдэх линк дээр дарж хувийн болон дансны мэдээллээ оруулахгүй байхыг анхааруулж байна. Гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэхэд иргэн таны оролцоо хамгийн чухал.]]>
secret0721 Tue, 06 Jan 2026 13:37:13 +0800
НЭГДҮГЭЭР САРЫН ЗУДЫН УРЬДЧИЛСАН ТӨЛӨВ https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1423 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1423


Ус цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэнгээс нэгдүгээр сарын зудын урьдчилсан төлөвийг газрын ажиглалтын болон хиймэл дагуулын мэдээ болох ган, зуншлага, 2025-2026 оны өвөл-хаврын бэлчээрийн даац, бэлчээрийн ургац, агаарын температур, хур тунадасны дундажтай харьцуулсан хазайлт, цасны зузаан болон нэгдүгээр сарын агаарын температур, хур тунадасны урьдчилсан төлөв зэрэг мэдээлэлд үндэслэн боловсрууллаа.
Нэгдүгээр сарын зудын урьдчилсан төлөвөөс харахад мал өвөлжилт нийт нутгийн 3 хувьд нэн их, 17 хувьд их, 38 хувьд дунд, 26 хувьд бага зэрэг хүндрэлтэй, харин 16 хувьд хүндрэлгүй байхаар байна.
Тухайлбал мал өвөлжилтийн байдал Баян-Өлгий, Увс, Ховд, Төв, Сэлэнгэ, Дархан-Уул аймгийн ихэнх, Өвөрхангай, Баянхонгор, Дундговийн зарим нутгаар их хүндрэлтэй байх төлөвтэй байгаа юм. Иймд мал өвөлжилт хүндэрч байгаа болон хүндэрч болзошгүй бүс нутгуудад онцгой анхаарч, цаг уурын байгууллагаас гаргадаг богино, дунд, урт хугацааны цаг агаарын урьдчилсан мэдээ болон тухай бүр шинэчлэн гаргах зудын урьдчилсан төлөвийн мэдээг тогтмол ашиглан хариу арга хэмжээг төлөвлөн ажиллахыг "Ус цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэнгээс" зөвлөлөө.
 ]]>
secret0721 Mon, 05 Jan 2026 18:17:54 +0800
Цэргийн урлагийн тайзнаа ёсолсон он жилүүдийн эзэн https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1422 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1422 Төмөрбаатарын БАТСАЙХАН
 
2026 оны босгон дээр олон сайхан эрхэм ажил хөдөлмөрөө үнэлүүлж, төрийн шагнал хүртсэн.  Түүний нэг нь Цэргийн дуу, бүжгийн эрдмийн чуулгын уран сайхны удирдаач, дэд хурандаа Л.Баттөр байв. Тэрээр Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 114 жилийн ойгоор Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн хэмээн эрхэм хүндтэй шагналыг  энгэртээ гялалзуулав.  “Зууны мэдээ” сонин шинэ оны анхны “Амьдралын тойрог” буландаа шинэхэн гавьяат, дэд хурандаа Лхаажавын Баттөрийг урьж, түүний амьдрал, уран бүтээлийн  тухай ярилцлаа.
2025.12.29. Төв талбайд төрийн шагналтнуудаа тосон авч баяр хүргэхээр олон хүн цугларчээ. Тэр дунд  Цэргийн дуу, бүжгийн эрдмийн чуулгын үлээвэр найрал хөгжим эгшиглэх нь содон, сайхан. “Уухай, нөхөд өө” гэсэн уриан дор “Монгол Улсын Төрийн дуулал”-аа хөгжимдөж, Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн болсон уран сайхны удирдаачаа хамт олон нь ёслол төгөлдөр хүлээн авч баяр хүргэв.
Урлагт зүтгэсэн он жилээ үнэлүүлсэн уран бүтээлчийн хувьд энэ бол аргагүй л сайхан мөч билээ.  Мөн Л.Баттөр хэмээх эрхэм өөрийн ажил мэргэжил, урлагийн салбартаа хэдийнээ хүлээн зөвшөөрөгдөж чадсаны баталгаа байв.
Түүнтэй уулзаж, ярилцахдаа хамгийн түрүүнд “Төв талбайд танд зориулагдсанд цэргийн хөгжим эгшиглэлээ.
Тэр мөч хүн бүхэнд сайхан сэтгэгдэл төрүүлж байсан.  Та ёсолж, зогсохдоо юу бодож байсан бэ”  гэхэд “Цэргийн урлагийн  хөгжим, дуу, хүндэтгэл нь бусдаас арай өөр л дөө.  Дүрэмт хувцастайгаа байгаа учраас ёслохоос эхлээд сүр жавхлантай байдаг.  Би Төв талбай дээр гарч ирээд өөрийн эрхгүй огшсон.   Өмнө нь концерт найруулж байхдаа ч тэгж огшиж байгаагүй. Уран сайхны найруулга хийж байгаа хүн алдаа, оноог л харахаас хөгжмийн сайхныг, уур амьсгалыг мэдрэх нь дараагийн асуудал байдаг. Харин тэр өдөр зөвхөн надад зориулагдсан хөгжим эгшиглэж байна гэдэг утгаараа ч үнэхээр сайхан байлаа.  Хүмүүс ч танай хамт олон ямар сайхан юм бэ.  Үнэхээр хүчтэй хамт олон юм. Хөгжим ч нүргэлж байна шүү” гэж байсан нь надад илүү их урам зориг нэмж байлаа” гэв.

-Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх шагнал гардуулахдаа танд юу гэж захисан бэ?
- Ерөнхийлөгч өөрөө Зэвсэгт хүчний ерөнхий командлагч байдаг.  “Бүжигчин хүн, тэр дундаа цэргийн бүжигчин энэ шагналыг хүртэж байгаад баяртай байна. Илүү ихийг хийж бүтээгээрэй” гэсэн гэлээ. Үнэхээр Л.Баттөр хэмээх эрхмийн харцнаас, ярианаас, үйл хөдлөлөөс илүү ихийг хийж бүтээх урам зориг мэдрэгдэж байлаа.   Тэрээр харьцангуй залуудаа урлагийн гавьяат зүтгэлтэн хэмээх шагналыг хүртлээ.  Тэгэхээр яг ид хийж бүтээх насанд нь энэ шагнал “урам зориг”, ташуур өглөө ч гэж итгэж найдаж болохоор юм. 
 

“Урлаг бол хамтын хүч байдаг”


2025 он Цэргийн дуу, бүжгийн эрдмийн чуулгынхны хувьд уран бүтээл арвинтай, чөлөөлөх дайны түүхт 80 жилийн ой тохиосон онцлогтой жил байжээ. Тэд дайнд оролцсон дайчин чуулга гэдгээрээ бусад мэргэжлийн урлагийн байгууллагаас ялгардаг. Дайны жилүүдэд чуулгынхан 50 гаруй хүний бүрэлдэхүүнтэй фронтод очиж, уран бүтээлээ хүргэж байсан түүхтэй.  Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Л.Баттөр одоо энэ л чуулгын уран сайхны удирдаач буюу дэд даргаар ажиллаж байна.   Тэрээр  “Манай чуулгынхан бодлогын хувьд 2025 онд чөлөөлөх дайны 80 жилийн ойд ач холбогдол өгч ажиллаж, уран бүтээлээ хүргэсэн онцлогтой жил байлаа.  Би энэ жил цэргийн бүжгийн найруулгын  чиглэлээр Урлаг судлалын магистрын зэрэг хамгаалсан.  Дэд хурандаа цолоо авлаа.  Мөн Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн хэмээх эрхэм хүндтэй шагнал хүртлээ. Урлаг бол хамтын хүч байдаг. Ялангуяа бүжгийн урлагийг ганц хүн гоцлоод амжилтад хүрэх нь ховор.  Тиймээс өнөөдрийн Л.Баттөрийг олон сайхан хүний хүч хөдөлмөр, хамт олны минь хичээл зүтгэл бүтээсэн юм шүү.  Мэргэжлийн урлагийн байгууллагын уран бүтээлчдийн төлөөлөлд энэ шагналыг олгосонд их баярлаж байна” хэмээв. 
 

“Монголын хүүхдийн ордны тайз намайг бүжгийн урлагт дурлуулсан”


Ийнхүү бидний яриа түүний хүүхэд нас, бүжигчний карьер, уран бүтээлийн тухай үргэлжлэв.  Л.Баттөр нэг сартайдаа эмээ, өвөө дээрээ ирж, эрхэлж өссөн, өвөө эмээгийн хүүхэд. Түүний өвөө Лхаажав Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын харьяат.  Эмээ Бямбаа нь Баянхонгор аймгийн Байдраг  сумын хүн.  Л.Баттөрийн бага нас  Улаанбаатар хот, Дэнжийн мянгад өнгөрчээ.   Нэлээд хөдөлгөөнтэй хүүхэд байсан нь бүжигчин болох эхний алхмыг тавьсан гэхэд болно.  Гуравдугаар ангиасаа “Эмнэлэг гэгээрлийн ордон”-ы бүжгийн дугуйланд явж, Майхүү багшийн шавь болсноор бүжгийн ертөнцтэй танилцжээ.  Л.Баттөр “Би  9, 10 настай байсан. Анх дугуйланд ирэхэд их л сонин санагдаж билээ. “Эмнэлэг гэгээрлийн ордон” нийтийн бүжиг болдог зааланд байдаг. Бүжгийн анхны элемент болох ёсолгооноос эхлээд хөдөлгөөнүүд заалаа.   Өмссөн хувцас маань хүртэл их сонин, өөр ертөнц байсан л даа.  Тэр үед Майхүү багш маань мэргэжлийн түвшинд хичээл ордог байсан нь миний сонирхлыг өрдөж өгсөн юм болов уу гэж боддог.  Тэр дугуйландаа хоёр жил орчим хичээллэсэн. Тэгээд Майхүү багш “Хүүхдээ бүжгээр явуулбал зүгээр шүү” гэж хэлсэн юм шиг байгаа юм. Өвөө маань намайг үргэлжлүүлээд Хөгжим, бүжгийн дунд сургуульд шалгуулсан. Гэвч насны зөрүү гараад яг бүжгийн анги таараагүй.  Жав багш “Уг нь яг л бүжгийн хүүхэд байна. Нэг жил түр Монголын хүүхдийн ордонд очиж хичээллээд ир гэж хэлээд Жаргалсайхан багшид захиа бичээд явуулж байлаа. Ингээд Монголын хүүхдийн ордны бүжгийн дугуйланд урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Жаргалсайхан багшийнхаа удирдлага дор бүжгийн урлагийн бүхий л зүйлийг заалгасан түүхтэй.   Эргээд Хөгжим бүжгийн дунд сургууль руу ч яваагүй. Есдүгээр анги хүртлээ Хүүхдийн ордныхоо тайзан дээр бүжиглэсэн.  Тэр тайз намайг бүжгийн урлагт жинхэнээсээ дурлуулсан.  Бүжгийн урлагаар дамжуулан надад амьдралын бүхий л мөн чанарыг ойлгуулж байсан юм. Хамт олонтой байх, найз нөхөдтэй байхын сайхныг мэдрүүлсэн.  Хүнтэй яаж зөв харьцах юм, яаж хувцаслах вэ гэдгээс эхлээд намайг төлөвшүүлсэн газар юм” гэлээ.  Үүний дараа Л.Баттөр урлагийн гүнзгийрүүлсэн сургалттай 50 дугаар сургууль төгсөж, Соёлын коллежийн бүжгийн ангид суралцсан байна. Үргэлжлүүлэн СУИС-д бүжиг дэглээч мэргэжлээр суралцаж байгаад цэргийн бүжиг рүү “урвасан” гэхэд болно. Тэрээр “Би уг нь СУИС-ийн бүжгийн урлагийн сургуулийн гурав дахь үеийн суралцагч, бидний багш Гансүрэн.  Багш маань Ленинградын урлагийн академийг төгсөж ирээд манай ангийг дааж авсан. Яг ид шижигнэсэн үе нь байлаа. Би багшийгаа Монголын бүжгийн урлагт тухайн цаг үедээ тодорхой шинэчлэлүүдийг хийсэн гэж боддог доо” гэв.
 

Цэргийн урлагийн тайзнаа ёсолсон он жилүүд

 
Л.Баттөр СУИС-ийн бүжиг дэглээчийн нэгдүгээр дамжааны оюутан байхаасаа Цэргийн ансамбейд дагалдан бүжигчнээр ажиллаж эхэлсэн байдаг.  Цэргийн бүжиг түүний сэтгэлийг мэргэжлийн сургуулиа орхих хүртэл нь татсан гэж болохоор. Тэр үеийн “Цэргийн хит парад”-ад цэргийн сэдэвт бүжгээр оролцсон нь энэ чиглэлээр бүжиглэх нь түүний сэтгэлийг илүү татжээ.  Ингэж тэр 1996 онд Цэргийн ансамбейд дагалдан бүжигчин болж, 1998 онд жинхэлснээр түүний цэргийн урлагийн тайзнаа ёсолсон он жилүүд эхэлсэн. 2000 онд ахлагчийн орон тоон дээр улирч, албан ёсоор цэргийн цол  авч, цэргийн хувцас өмсөх болсон залуу бүжигчин ёстой л мөрөөдлөө биелүүлсэн мэт хөөрч байсан гэдэг. 2005 оноос бүжгийн дасгалжуулагч багш болж, цэргийн ансамбейд мэргэжлийн хувьд дээд үеийнхэндээ ч  хүлээн зөвшөөрөгдөхийг хичээсэн он жилүүд байсан гэдэг. СУИС-даа ч эргэн суралцаж бүжигчнээр төгссөн. Тэрээр “Би бараг СУИС-д хамгийн удаан хугацаанд суралцаж төгссөн байх шүү. 1996 онд элсэж ороод 2008 онд төгссөн. Ер нь бүжгийн урлагт практик сургалтууд, уран бүтээлүүд их чухал байсан даа” гэв. Ингээд тэрээр 2009 оноос Ганчимэг багшийнхаа залгамж түүчээ болж, Цэргийн дуу, бүжгийн эрдмийн чуулгын ерөнхий бүжиг дэглээчээр ажиллаж эхэлсэн байна.  Тэрээр “Цэргийн чуулгын уран бүтээлүүд батлан хамгаалах бодлого, нийгмийнхээ хөгжилтэй уялдаа холбоотой явж ирсэн. Ганчимэг багш маань энэ салбарт ажиллахдаа нэлээд шинэчлэлт өөрчлөлтүүдийг хийж чадсан.  Өмнө нь бол социализмын үеийн хэв маягууд давамгайлдаг байлаа.  Бүтээлүүд маань хэдий сонгодог болчихсон ч гэлээ урьд өмнөх хэв маягаасаа нэг л салж өгөхгүй байсан. Харин Ганаа багш минь уран сайхны бодлогод зоригтой өөрчлөлтүүдийг хийж, одоо цагийн Зэвсэгт хүчний хэв маягийг уран бүтээлүүдэд шингээж  чадсан.  Би тэр л үеийнх нь бүжигчин юм.  Бүжигчид уран бүтээлчдээс маш өндөр ур чадвар шаарддаг байлаа.  “Цэгцэрсэн жагсаал”, “Залуу нас” гээд л.  Хэд хэдэн бүжиг холино. Цэргийн, ардын, сонгодог гээд янз бүрийн  хэв маягуудыг шингээнэ. “Нэр төр” гээд бүжгэн жүжгийг ч бүтээсэн.  Энэ бол монголын бүжгийн урлагт томоохон өөрчлөлт авчирсан он жилүүд байсан” гэлээ.
- Та сургуулиа орхиод цэргийн бүжгийн тайзнаа ирсэн. Яг юу нь таныг тэгж их татсан юм бэ?
-Бүтээл л гэж хэлнэ. “Цэрэг бүжгийн чуулбар”, “Морьт цэрэг”, “Цэнхэр дурдан алчуур” гээд л үнэхээр гоё бүтээлүүд.  Цэргийн ансамбейн бүжигчид ч тэр үед маш олуулаа болсон байсан.  Хамт олны уур амьсгал, бүтээлч байдал тэр чигтээ намайг татсан л даа.  Тэгээд энд ажиллаж, цэргийн тайзнаа бүжиглэхийг маш их яарч ирж байлаа гэв. Л.Баттөрийг өвөө эмээ нь маш эрх чөлөөтэй нэгэн болгож өсгөжээ. Гуравдугаар ангиас нь бүжгийн урлагаар хичээллүүлж, ус зөөлгөх зэрэг гэрийн ажлаас ч чөлөөлж, урлагийн хүн гоё, сайхан байх ёстой хэмээн эрхлүүлж, хайрлаж  ирээдүйг нь аль хэдийн бүтээж өсгөсөн гэхэд болно. Амьдралдаа ямар нэгэн сонголт хийх болгонд нь “Өөрөө мэд, харин сонголтынхоо эзэн байгаарай, хийж байгаа зүйлдээ үнэн байгаарай, тууштай байгаарай” гэж хэлдэг байжээ. Түүнийг сургуулиа орхиод цэргийн тайз руу явахад нь, Казахстаны урлагийн академийг орхиод ирэхэд нь ч зэмлэж загнаагүй гэдэг.  Тэгэхээр Л.Баттөр бүжгийн урлагт орсон цагаасаа л өөрийнхөөрөө, өөрийн авьяас чадвараар, өөрийн сонголтоор, өөрийн түүхийг найруулан бүтээж ирсэн нэгэн юм. 
 

Гэр бүлийн хос гавьяатууд


Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, дэд хурандаа Л.Баттөр нь эзэмшсэн мэргэжлээрээ ахлагчаас офицер, дагалдан бүжигчнээс уран сайхны удирдаач хүртэл нэгэн сэтгэлээр 20 гаруй жил цэргийн мэргэжлийн урлагт зүтгэжээ. Төрийн ёслол хүндэтгэлийн болон чуулгын төлөвлөгөөт тоглолтууд, уран бүтээлчдийн бие даасан тоглолт зэрэг 150 гаруй уран бүтээлийг найруулжээ. Мөн 70 гаруй бүжгийг дэглэн тайзнаа амилуулж, чуулгын урын сангийн 200 гаруй олуул бүжгийг бүжиглэж, 50 гаруй бүжигт гоцлон бүжиглэсэн авьяаслаг бүжигчин, бүжиг дэглээч, найруулагч юм.  Цэргийн дуу, бүжгийн Эрдмийн чуулгын гайхамшигтай тоглолт бүрийн ард зогсож байдаг, торгон мэдрэмж өндөр түүний хөдөлмөрийг төр үнэлсэн нь бахархалтай. Түүний гэргий ахлах ахлагч А.Бямбатөгс цэргийн чуулгын тайзнаа бүжгийн гайхамшгийг үзүүлж яваа гавьяат жүжигчин бөгөөд ийнхүү гэр бүлээрээ гавьяатууд болсон юм. Тэд Соёлын коллежийн нэг ангийн оюутнууд байжээ. А.Бямбатөгс гавьяатын хувьд “Чингис хаан” рок дуурийн Удганы дүр, “Нэр төр” бүжгэн жүжгийн Удвалын найз, “Хааны удамт Монгол эгшиглэн ардын урлагийн цомнол бүтээлд гоцлол бүжигчнээр оролцон тоглож, “Спартак” бүжгэн жүжиг, “Хүннү” дуурь, “Нарны охид” хүүхдийн дуулалт жүжиг, “Тоонто нютаг” буриад үндэстний дуу бүжгийн цоморлог зэрэг том хэлбэрийн бүтээлүүдэд амжилттай бүжиглэсэн билээ.
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин]]>
secret0721 Mon, 05 Jan 2026 10:09:35 +0800
Норвеги улс цахилгаан тээврийн хэрэгслийн борлуулалтаараа тэргүүлж байна https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1420 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1420
үзсэн  Норвеги улс дахь цахилгаан тээврийн хэрэгслийн борлуулалт тус улс дахь автомашины нийт борлуулалтыг бараг тэр чигт нь эзлэх хэмжээнд хүрч байгааг орон нутгийн хэвлэлүүд мэдээлжээ.
Тус улсын цахилгаан тээврийн хэрэгслийн борлуулалт 2024 онд 88.9% байсан бол 2025 оны эцэс гэхэд 95.9% болж өссөн байна.  Өнгөрсөн оны арванхоёрдугаар сард энэ үзүүлэлт бараг 98%-д хүрсэн байна.
Орон нутгийн иргэд дотоод шаталтат хөдөлгүүртэй тээврийн хэрэгслийн цөөн тооны борлуулалт нь цагдаа болон бусад онцгой байдлын албаны ашигладаг тусгай зориулалтын тээврийн хэрэгсэл, мөн цөөн тооны эрлийз загвар болон спорт машинууд байсан гэдгийг тэмдэглэж байна.
Эх сурвалж: zms.mn]]>
secret0721 Mon, 05 Jan 2026 10:05:52 +0800
Ноос ноолуурын боловсруулах үйлдвэрүүдэд хог хаягдлын менежментийг амжилттай хэрэгжүүллээ https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1419 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1419 secret0721 Fri, 26 Dec 2025 18:13:46 +0800 Нийслэлийн 2026 оны төсвөөр шинээр 207 төсөл, арга хэмжээ хэрэгжүүлнэ https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1418 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1418


Томуугийн тандалтын мэдээгээр “Улсын хэмжээний дэгдэлт”-ийн түвшинд байна.
Эмнэлэгт 2,666 хүүхэд хэвтэн эмчлүүлж байгаагаас 64.7% (1,725) нь амьсгалын замын цочмог хүнд халдварын шалтгаантай байгаа ба өмнөх өдрөөс 138 тохиолдлоор нэмэгджээ. Амьсгалын замын цочмог хүнд халдварын шалтгаант жирэмсэн эмэгтэй (n-54) байна.
Эрчимт эмчилгээний тасагт 103 хүүхэд эмчлүүлж байгаагаас 49.5% (51) нь амьсгалын замын цочмог хүнд халдварын шалтгаантай ба өмнөх өдрөөс хоёр тохиолдлоор нэмэгджээ.
Хүүхдийн яаралтай тусламжийн тасгаар 1,464 хүүхэд үзүүлснээс томуу, томуу төст өвчний шалтгаантай нь 65.3% (956) байна. Өмнөх өдрөөс 386 тохиолдлоор нэмэгджээ.
Томуугийн улирал үргэлжилж байгаа тул иргэд та бүхэн олон нийтийн газраар явахдаа амны хаалт зүүх, бага насны хүүхэдтэй өрхийн гишүүд гаднаас орж ирэхдээ ам хоолойгоо зайлж, гарын ариун цэврийг сахих зэрэг энгийн дадлуудаа хэрэгжүүлэн өвчлөлөөс урьдчилан сэргийлэхийг Эрүүл мэндийн яамнаас сэрэмжлүүллээ.
Эх сурвалж: zms.mn]]>
secret0721 Mon, 22 Dec 2025 16:39:52 +0800
Нийслэлийн 2026 оны төсвөөр шинээр 207 төсөл, арга хэмжээ хэрэгжүүлнэ https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1417 https://zaisantv.mn/index.php?newsid=1417
Үргэлжлүүлэн НЗДТГ-ын Санхүү, хөрөнгө оруулалтын газрын дарга Л.Эрдэнэбадрах 2026 оны төсвийн хөрөнгө оруулалтын эрх шилжүүлсэн төсөл, арга хэмжээний талаар танилцуулав. Тэрбээр “Нийслэлийн 2026 оны төсвийн хөрөнгө оруулалт нь нийслэлийн төсөв, нийслэлийн замын сан, нийслэлийн Орон нутгийн хөгжлийн сан гэсэн үндсэн гурван хэсгээс бүрдэж байна. 2026 онд шинээр 207 төсөл, арга хэмжээ, шилжих 80 төсөл, арга хэмжээ хэрэгжүүлнэ” гэдгийг онцоллоо.

Нийслэлийн 2026 оны төсвөөр төр, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг идэвхжүүлж, хотын эдийн засгийг тэлэх бодлогыг хэрэгжүүлнэ. Гэр хорооллыг орон сууцжуулж, агаар орчны бохирдлыг бууруулна. Улаанбаатар хотын холбоос замуудыг нэмэгдүүлэн, нийтийн тээврийн салбарт цогц шинэчлэл хийх замаар авто замын түгжрэлийг бууруулна. Сургууль, цэцэрлэгийн хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ. Өнгөрсөн жилүүдэд эхлүүлсэн хөрөнгө оруулалтын ажлыг бүрэн дуусгаж, нийгмийн суурь үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх үндсэн чиглэл, бодлогыг хэрэгжүүлнэ.
Иргэдийн нээлттэй хэлэлцүүлэг болон цахим санал асуулгаар гудамж талбайн камержуулалт, нийтийн эзэмшлийн талбайд амралт, чөлөөт цагаа өнгөрүүлэх талбай, ногоон байгууламж, цэцэрлэгжүүлэлт, эрчим хүчний эх үүсвэрийг нэмэгдүүлэх, хүүхдийн тоглоомын талбай, тохижилт шинэчлэн засварлах, ерөнхий боловсролын сургууль, цэцэрлэгт шаардлагатай засвар тохижилт, өрхийн эрүүл мэндийн төвийн тоног төхөөрөмжийг сайжруулах, үерийн болон гадаргын ус зайлуулах шугам, хоолой, хог ангилан ялгах сав байршуулах, явган хүний зам талбай засварлах, авто машины зогсоол байгуулах, нийтийн эзэмшлийн орон сууцны фасад, дээвэр засварлах зэрэг санал, хүсэлтийг тавьсан. Эдгээр санал, хүсэлтэд үндэслэн нийслэлийн 2026 оны төсвийг батлуулсан юм.



 НЗДТГ-ЫН ХЭВЛЭЛ МЭДЭЭЛЭЛ, ОЛОН НИЙТТЭЙ ХАРИЛЦАХ ХЭЛТЭС]]>
secret0721 Mon, 22 Dec 2025 16:37:29 +0800